استفتاءات کتاب استفتاءات مرجع عالیقدر تشیّع حضرت آیه الله العضمی شاهرودی (دام ظله) صفحه 165

کتابهای درسی

سؤال 501 : کسانی که کتابهای دوره ای دارند احتیاجی به خواندن همه آنها نیست بلکه به اندازه احتیاج مطالعه و استفاده می شود آیا به همه آنها خمس تعلق می گیرد ؟

جواب : چنانچه در بازار تک تک به فروش می رسد ، به آنچه احتیاج ندارد خمس تعلق می گیرد و اگر دوره ای می فروشند و تکی نمی فروشند و به بعضی از آنها احتیاج مبرم دارد بقیه هم خمس ندارد .

زمین کشاورزی

سؤال 502 : شخصی دارای باغ و آب و املاکی بوده که درآمد آن بیش از مؤونه سال او بوده است و از راه دیگری هم تأمین مؤونه می شده است و خمس آن را نداده است ، پس از گذشت چند سال در آمد باغ پایین آمده و منبع درآمد دیگری هم ندارد و اکنون در آمد املاک و باغ همان مقدار مؤونه سالیانه و بلکه کمتر می باشد آیا باغ و آب مزبور واجب الخمس می باشد ؟

جواب : در فرض سؤال خمس درآمد سالهای قبل را که زاید بر مؤونه بوده باید بدهد و نسبت به آن بدهکار است و اما زمین و آب و املاک اگر به ارث به وی رسیده باشد خمس ندارد و همچنان اگر آن را به قصد تجارت با پولی که خمس به آن تعلق نگرفته خریده و در آن زمان به درآمد آن برای امرار معاش محتاج بوده که بازهم خمس ندارد اگر چه بعداً معاش او از راه دیگر تأمین شده ، ولی اگر زمین و آب را با پولی که خمس به آن تعلق گرفته خریده بوده باید خمس

آن را بدهد و نیز اگر با پولی که خمس به آن تعلق نگرفته خریده لکن احتیاج به درآمد آن برای تأمین معاش نداشته باشد بازهم باید خمس آن را بدهد .

حیوانات و اشجار

سؤال 503 : در عروه الوثقی فرموده مسئله 67 لو زادما اشتراه و ادخره للمؤونه مثل الحطب مما یصرف علیه فیها یجب اخراج خمسه عند تمام الحول و اماما کان مبناه علی بقاء عینه و الانتفاع به مثل الفرش و الاوانی و الالبسه و العبد و الفرس و الکتب و نحوها فالاقوی عدم الخمس فیها ، بنابراین اگر گاو و گوسفند و نتایج آنها و اشجار مثمر و غیر مثمر به ارث یا وصیت به ما برسد ، یا خودمان کار کنیم و اشیاء مذکور را برای امرار معاش بخریم و از کود و پشم و شیر حیوانات قبل از گذشتن سال استفاده کنیم و از گاو برای شخم زدن زمین و کوبیدن خرمن استفاده کنیم و اشجار غیر مثمر را برای سوخت به کار بریم و به این موارد تا آخر عمر احتیاج داریم آیا خمس به اینها تعلق می گیرد ؟

جواب : متن مسئله 67 عروه الوثقی صحیح ومورد تأیید می باشد و اما بقیه چیزهایی که در سؤال مذکور است مانند گاو و گوسفند و اشجار مثمره و غیر مثمره که ممحض و مختص برای امرار معاش ضروری خود تهیه و نگاه داشته اید چنانچه به کمتر از این مذکورات امرار معاش ضروری و لازم نمی شده و به عسر و حرج واقع می شدید در اعاشه کمتر از مذکورات خمس به آنها تعلق نمی گیرد ، و اگر به