استفتاءات کتاب استفتاءات مرجع عالیقدر تشیّع حضرت آیه الله العضمی شاهرودی (دام ظله) صفحه 207

سؤال 634 : امروزه که عقود مکاتبه ای رواج پیدا کرده ، گاهی شخصی مثلاً 100 کیلو برنج را به قیمت معینی به شهر دیگر می فرستد و از طرف مقابل می خواهد که قبولی خود را بفرستد زمان وقوع عقد چه زمانی محسوب می شود ؟ با توجه به این که زمان عقد در مسائلی مثل منافع و نمائات متصله و منفصله و خسارات وارده بر مبیع و ثمن دارای تاثیر است .

جواب : اگر مشتری جنس را به عنوان قبول معامله دریافت کند بیع محقق می شود و از این زمان برنج ملک او می شود و ثمن ملک فرستنده می شود .

گرفتن بیعانه

سؤال 635 : زید مدعی است که زمین زراعی را مالک است بدلیل این که بیش از 20 سال در دست اوست و زراعت کرده و می کند و عوض زمین یک نمد به بایع داده است ، در آن زمان قیمت نیم هکتار زمین 20 تومان بوده و حال آن که قیمت نمد در همان زمان 40 تومان بوده است ولی عمرو می گوید نمد را به عنوان بیعانه داده و قرار بوده باهم بنشینیم و معامله را تمام کنیم و ریش سفیدها قباله را بنویسند بنابراین معامله واقع نشده چون عوض را نداده و قباله ندارد ، حق با کدام یک از این دو نفر است ؟ ( الآن قیمت زمین حدود 100 هزار تومان می باشد ) .

جواب : در مفروض سؤال چنانچه نمد به قیمت زمین یا بیشتر بوده و به عنوان

بیعانه و ثمن داده و زمین را گرفته و بایع هم

درآن وقت راضی شده بیع صحیح است و جمع شدن ریش سفیدها و قباله نوشتن شرط صحت بیع نیست و قرینه بر تمام بودن بیع آن است که در این مدت 20 بیست سال ، مطالبه اجاره زمین نکرده و نمد را برنگردانده و لکن بایع حق قسم بر مشتری دارد .

شرط ضمن عقد

جعل غرامت برای فسخ بیع

سؤال 636 : دو نفر معامله ای انجام داده اند ، در ضمن معامله خیار فسخ گذاشته اند و مدتی برای اختیار فسخ تعیین نشده ، جهت استحضار عیناً شرط خیار نقل می گردد : « طرفین با همدیگر توافق نمودند که هیچ کدام حق عدول از معامله را ندارند وچنانچه خریدار پس از امضای این بیع نامه از انجام معامله انصراف حاصل نماید حق مطالبه مبلغ یک میلیون تومان بیعانه خود را ندارد ، و چنانچه فروشنده پس از امضای این قرار داد از انجام معامله منصرف شود علاوه بر استرداد مبلغ یک میلیون تومان مبلغ 300 هزار تومان بعنوان ضرر و زیان به خریدار بپردازد » آیا اینگونه معامله صحیح است ؟