استفتاءات کتاب استفتاءات مرجع عالیقدر تشیّع حضرت آیه الله العضمی شاهرودی (دام ظله) صفحه 228

سؤال 691 : راه های ثبوت اعسار را چه می دانید ؟ آیا راه تشخیص منحصر به طریق بینه و قسم است یا از استظهار و کشف و علم و امثال آن نیز در ثبوت آن می توان استفاده نمود ؟

جواب : چنانچه بر اثر استظهار و کشف برای حاکم ( مجتهد جامع الشرائط ) علم به اعسار حاصل شود می تواند حکم به اعسار نماید .

سؤال 692 : با توجه به این که احکام ظاهریه در شبهات موضوعیه احتیاج به فحص و کشف ندارد در ثبوت اعسار اشخاص فحص و تحقیق مبنای شرعی دارد یا خیر ؟ و آیا در این مورد نیز فقط باید از قاعده « البینه للمدعی و الیمین علی من انکر » باید استفاده نمود یا راه های دیگری از قبیل علم قاضی ، استظهار از حال معسرو تحقیق از افراد وتوجه به مستندات و ادله ارائه شده نیز طرق شرعی هستند ؟

جواب : استظهار از حال معسر و تحقیق از افراد و مستندات و ادله مقبوله چنانچه سبب علم قاضی ( مجتهد جامع الشرائط ) شود ، می تواند به آنها حکم به اعسار نموده و اعسار ثابت می شود .

شرایط صدور حکم اعسار

سؤال 693 : آیابرای صدور حکم اعسار شرایطی از قبیل :

1 ثبوت دِین نزد حاکم .

2 عدم کفاف دارایی مدیون جهت اداء دین .

3 حال بودن دین .

4 درخواست غرماء مبنی بر صدور حکم حجر مدیون را شرط می دانید یا خیر ؟