استفتاءات کتاب استفتاءات مرجع عالیقدر تشیّع حضرت آیه الله العضمی شاهرودی (دام ظله) صفحه 229

جواب : امور چهار گانه مذکوره برای حکم به حجر لازم است علی الاظهر .

وظیفه و محدوده عمل قاضی نسبت به معسر

سؤال 694 : زید طی درخواستی از دادگاه تقاضای گرفتن طلب خود از عمرو نموده و آقای عمرو با مراجعه به دادگاه ادعای اعسار نموده

1 آیا دادگاه می تواند عمرو را حبس نماید ؟ چه مدت ؟ و آیا این حبس تعزیری است ؟

2 اگر اعسار عمرو بر حاکم ثابت شد ، تکلیف دادگاه نسبت به مطالبات زید چیست ؟ و نسبت به تقاضای زید چگونه باید عمل نماید ؟

3 محدوده تحقیق دادگاه در اصل دعوی اعسار چه قدر است ؟ آیا صرفاً دارایی و عدم دارایی عمرو را بررسی می کند ؟ یا این که حق فحص در نحوه صرف اموال و غیره را نیز دارد ؟

جواب : در فرض سؤال عمرو که مدعی است باید ادعای خودش را با مدرک قابل قبول ثابت نماید ، که در صورت ثبوت اعسار حکم به حجر او می شود ، ولی اگر نتواند ثابت کند ، حاکم شرع تحقیق و تفحص از دارایی و نحوه صرف و سائر موارد او را نموده و به نتیجه فحص عمل نماید و حکم به تحجیر او کند و اگر وضعیت او مشکوک بود حاکم می تواند او را حبس نماید تا حال او معلوم

شود و این حبس تعزیر نمی باشد .

تصرفات معسر قبل از صدور حکم

سؤال 695 : شخص معسری معامله هبه و صلح معوض و غیر معوض را قبل از صدور حکم اعسار انجام داده و مشخص نیست که به قصد فرار از پرداخت دین بوده یا قصد تبرع و خیرخواهانه و بیع حقیقی و غیره داشته که نهایتاً این معاملات در حال حاضر اضرار طلبکاران را به دنبال داشته است ، حکم آن معاملات از نظر نفوذ و عدم نفوذ و صحت و عدم صحت چگونه است ؟