- مقدمه 1
- اشاره 8
- احکام نگاه و معاینۀ پزشکی 10
- ضمانت 11
- کلاس های مختلط 11
- اشاره 13
- الف:تشریح جسد غیر مسلمان 14
- ب:تشریح جسد مسلمان 14
- ج:تهیۀ جسد و استخوان 16
- و:دیۀ تشریح و قطع عضو میّت 17
- ه :تماس با جسد 17
- ح:نگهداری جسد 18
- ز:خارج کردن اشیای قیمتی از بدن میّت 18
- اشاره 20
- الف:معاینه 22
- احکام نگاه و لمس 22
- نگاه و لمس در معاینه و درمان 23
- نگاه به عورت و لمس آن 23
- نگاه به نامحرم برای انجام تحقیقات پزشکی 24
- معاینات غیر درمانی 25
- مراجعه به پزشک غیر همجنس 26
- ب:تشخیص 27
- لزوم به کارگیری روش های تشخیص 27
- اشاره 27
- آزمایش های تحقیقاتی 30
- رادیولوژی 31
- ج:درمان 32
- اشاره 32
- افشای سرّ بیماران 34
- اجرت پزشکی 35
- خاتمه 37
- احکام محتضر 37
- اشاره 39
- حکم نگاه و لمس در دندانپزشکی 41
- طهارت و نجاست 41
- طهارت دندان مصنوعی 42
- خون لای دندان 42
- استفاده از دندان ساخته شده توسط غیر مسلمان 42
- روزه داری و کشیدن دندان 43
- استفاده از طلا 43
- ضمان در دندانپزشکی 44
- اجرت دندانپزشکی 44
- اذن بیمار 44
- اشاره 46
- نگاه پزشک و ماما 47
- مراجعه به پزشک در دوران بارداری 48
- تجویز دارو در دوران حاملگی 49
- عدم جواز درمان برای پزشک زن 49
- دخالت مردان در امور زایمان 49
- ارجاع پزشک به دیگران 49
- ممنوعیت ورود افراد متفرقه به اتاق زایمان 50
- نگاه زنان دیگر 50
- مواردی که می توان به پزشک مرد مراجعه کرد 51
- آموزش و فراگیری علوم پزشکی زنان 51
- سقط جنین 52
- آموزش عملی 52
- حکم سزارین 53
- استفاده از باقیمانده های زایمان 54
- احکام جنین سقط شده 54
- فرزند متولد شده از مادر مرده 55
- دقّت در نسبتِ فرزند به مادر 55
- بیرون آوردن طفل از شکم مادری که از دنیا رفته 55
- احکام بعد از ولادت 56
- اشاره 58
- حکم عقیم شدن دائمی 60
- عزل و احکام آن 62
- جلوگیری موقت 62
- دیۀ عزل 63
- دیۀ از بین بردن نطفه 63
- الزام بر جلوگیری 64
- استفاده از دستگاه«آی،یو،دی» 64
- وظیفۀ پزشک و عقیم سازی 65
- حکومت اسلامی و کنترل جمعیت 65
- اشاره 67
- الف:بارورسازی با اسپرم شوهر 69
- اشاره 69
- باروری با ارتکاب مقدمات حرام 70
- کِشت جنین در رحم زن بیگانه 70
- نسبت فرزند با رحم پرورش دهنده 71
- مقصود از مقدمات حرام 71
- کِشت جنین در رحم حیوان 71
- اشاره 72
- ب:بارورسازی با اسپرم مرد بیگانه 72
- نسبت فرزند باروری مصنوعی حرام با صاحبان اسپرم و 73
- احکام تولدیافتگان از باروری مصنوعی در محرمیّت و ازدواج 74
- از بین بردن جنین های اضافه 74
- ج:بارورسازی مصنوعی از نباتات 75
- د:تولید فرزند از طریق پرورش اسپرم 76
- نسبت کودکان یک طرفه و مصنوعی 77
- اشاره 77
- ه -باروری و انعقاد نطفه از غیر اسپرم مرد و تخمک زن 77
- فرزندان زایمان های زودرس و دیررس 78
- کاهش دوران حاملگی 78
- ملحقات مباحث باروری مصنوعی 78
- برداشتن بیضه و پیوند آن 79
- برداشتن تخمدان و پیوند آن 79
- اشاره 81
- حرمت سقط جنین و پیامدهای شرعی آن 83
- استفاده از دستگاه«آی،یو،دی» 84
- عدم جواز سقط جنین های اضافی 84
- استفاده از قرص جلوگیری 84
- وجوب حفاظت مادر از جنین 84
- موارد جواز سقط جنین 85
- لزوم حفظ جنین با دستگاه انکوباتور 85
- سقط جنین بعد از چهارماهگی 86
- حکم سقط جنین کافر 86
- موارد ضرورت سقط جنین 87
- عدم جواز سقط جنین بیمار و عقب مانده 88
- سقوط عدۀ زن باردار،با سقط جنینِ وی 89
- لزوم تأخیر مجازات اعدام برای زن باردار 89
- عدم جواز سقط جنین بر غیر مادر 89
- لزوم تجهیز جنین مرده 90
- وجوب دیۀ سقط جنین 90
- وجوب دیۀ سقط جنین،بر مباشر 91
- اطلاع رسانی پزشک به والدین دربارۀ چگونگی جنین 92
- وجوب کفّاره 93
- اخذ برائت پزشک قبل از اسقاط جنین 94
- مواردی که سقط جنین کفّاره ندارد 94
- تعیین مقدار دیۀ جنین بر حسب مراحل رشد 95
- موارد دیۀ اسقاط جنین در صورت تحقق عزل 96
- زمان دمیده شدن روح به جنین 96
- دیۀ سقط جنین دوقلو و بیشتر 97
- لزوم پرداخت دیۀ مادر و جنین 97
- دیۀ سقط جنینی که معلوم نیست پسر است یا دختر 97
- دیه جراحات وارده بر جنین 98
- اشاره 99
- معاینۀ عروس برای بررسی بکارت 101
- آزمایش های قبل از ازدواج 101
- حکم ترمیم پردۀ بکارت 101
- عیب هایی که موجب فسخ عقد می شوند 102
- ارش ازالۀ بکارت 102
- معاینۀ زن برای تشخیص عیب 104
- حجّیّت قول پزشک در اثبات عیب 104
- حکم آمیزش زوجین در صورت بیماری واگیردار 104
- عیب هایی که موجب اختیار فسخ عقد نمی شوند 104
- حکم مهر بعد از تغییر جنسیت 105
- جرّاحی پوست به جهت زیبایی 105
- حکم ازدواج بعد از تغییر جنسیت 105
- اشاره 107
- وجوب تغییر و مشخص کردن جنسیّت 109
- اقدام به تغییر جنسیت توسط پزشک 110
- اذن شوهر در تغییر جنسیت 110
- تغییر جنسیت دوجنسی حقیقی 110
- احکام دوجنسی ها 111
- تکلیف همسران،بعد از تغییر جنسیت 111
- احکام شرعی بعد از تغییر جنسیت 111
- مواردی که موجب ضرورت اقدام به تغییر جنسیت نیست 111
- حکم مهر بعد از تغییر جنسیت 112
- تغییر جنسیت زن در زمان عدّه 112
- محرمیّت بعد از تغییر جنسیت 113
- احکام ارث،بعد از تغییر جنسیت 113
- اشاره 115
- مرگ مغزی و احکام آن 117
- مرگ از دیدگاه فقهی و پزشکی 117
- استفاده از اعضای بیماران مبتلا به مرگ مغزی 119
- مرگ ترحّمی و تجویز مرگ 119
- اشاره 121
- جواز اهداء و خریدوفروش عضو 123
- وصیّت به اهدا و فروش عضو بعد از مرگ 124
- حکم پیوند با علم به مفید نبودن 124
- تشویق برای اقدام به دادن عضو 125
- اذن اولیاء برای قطع عضو میّت 125
- اذن ولیّ فقیه یا مجتهد جامع الشرائط برای قطع عضو 125
- قطع عضو میّت مسلمان برای نجات جان مسلمان 125
- قطع عضو میّت غیر مسلمان 126
- پیوند عضو مسلمان به غیر مسلمان 126
- قطع عضو میّت برای حفظ عضو مسلمان زنده 126
- شرایط جواز عمل جرّاحی 127
- پیوند تخمدان زن اجنبی 127
- قطع عضو انسان مشرف به موت 127
- پیوند جزئی از بدن انسان به خودش 127
- پیوند عضو قطع شده برای قصاص 128
- پیوند عضو قطع شده در اجرای حدّ 128
- محرم و نامحرم بودن در پیوند 128
- پیوند باقیمانده های زایمان 128
- تخفیف در نوع مجازات به شرط واگذاری عضو 130
- پیوند اعضای حیوانات به بدن انسان 130
- برداشتن عضو محکوم به اعدام 130
- اهدای عضو در برابر عفو از قصاص 131
- حکم به قطع و اهدای عضو برای تخفیف مجازات 131
- واگذار نمودن عضو برای پیوند به جای تعزیر 131
- پیوند زدن و کاشتن مو 131
- طهارت و نجاست موی مصنوعی 132
- وضو و غسل با موی کاشته شده و پیوندی 132
- طهارت و نجاست عضو قطع شده 133
- غسل برای تماس با عضو قطع شده 133
- غسل و دفن عضو جدا شده از بدن زنده 133
- نماز با عضو پیوندی 134
- اشاره 135
- نظر و لمس در هنگام تزریق و انتقال خون 136
- اهدای خون 137
- انتقال خون 137
- اهدای خون در حال روزه 138
- خریدوفروش خون 138
- گرفتن خون در صورت ضرر 138
- ضمان در خون گرفتن 139
- علم تزریق کننده به سلامت خون 139
- تزریق خونی که سبب بیماری شود 140
- تزریق خون ناسالم 140
- اشاره 141
- نگاه به بدن میّت نامحرم و لمس آن 142
- صدور گواهی از طرف پزشک 143
- کالبد شکافی 143
- اشاره 145
- ضمانت در آزمایشگاه 147
- تعریف ضمان 147
- احکام کلّی ضمانت در پزشکی 147
- ضمانت پزشک در تشخیص 148
- ضمانت در تجویز دارو 148
- ضمانت در درمان 150
- ضمانت در تجویز دارو بر اساس حدس یا فراموشی 150
- ضمانت در درمان با روش پرعارضه 151
- ضمانت در درمان،نسبت به خانم های باردار 152
- ضمانت در درمان پس از عمل جراحی 152
- ضمانت در فروش دارو 153
- مباشرت پزشک در تزریق و استعمال دارو 154
- ضمانت در تزریقات 154
- ضمانت ختنه کننده 155
- ضمانت در انتقال خون 155
- ضمانت در دندانپزشکی 155
- اخذ برائت از بیمار 156
- اشاره 158
- الکل 159
- مواد ضدّ عفونی 160
- داروها 160
- خون 160
- ادرار و مدفوع 161
- فرآورده های خونی 161
- نخ بخیه 161
- منی 161
- میّت 162
- وسایل آزمایشگاه 162
- قطعۀ جدا شده از بدن 163
- مردار 163
- موی پیوندی 164
- دهان و دندان 164
- تماس بدن یا لباس با اشیای نجس 165
- خون آمدن دهان هنگام غذا خوردن 165
- خوردن غذای نجس یا ضرردار 165
- اخلاط گلو و بینی 166
- اشاره 167
- طهارت و نجاست 169
- اشاره 169
- اشاره 170
- وضو 170
- تطهیر کردن 170
- وضوی وسواسی 171
- وضوی مسلوس و مبطون 172
- جلوگیری از خروج ادرار و مدفوع 173
- مبتلایان به سینوزیت 174
- خون ریزی از دهان یا بینی هنگام وضو 174
- قطع نخاعی 174
- وضو و غسل با لنز 175
- وضو با دست فلج یا قطع شده 175
- وضوی جبیره 176
- اشاره 176
- وضوی کسانی که دست های ناتوان دارند 176
- زخمِ بسته و چگونگی وضو 178
- جبیرۀ تمام عضو یا اکثر اعضای وضو 179
- مسح با دستی که جبیره دارد 179
- چسبیدن چیزی بر محل وضو 180
- جبیرۀ بیش از حدّ معمول 180
- نماز با وضوی جبیره ای 181
- غسل جبیره ای 181
- اشاره 181
- جبیره به سبب بیماری چشم 181
- نماز اول وقت با وضو یا غسل جبیره ای 182
- ضرر داشتن آب برای وضو و غسل 182
- تیمم 183
- تیمّم جبیره ای 183
- تیمّم نیابتی 183
- نماز با تیمّم 184
- تیمّم بدل از غسل و وضو 185
- چند تیمّم بدل از چند غسل 185
- باطل شدن تیمّم 185
- جنابت بیمار 186
- باطل نشدن تیمّم بدل از غسل 186
- اشتباه خون حیض به دمل 186
- غسل 186
- نفاس 187
- وقت نماز 188
- نماز 188
- کیفیت نماز بیمار از نظر قبله 188
- اشاره 189
- صحّت نماز با بدن و لباس نجس 189
- احکام بدن و لباس نمازگزار 189
- نماز با لباس خون آلود 190
- خوب شدن بعضی از زخم های بدن 191
- حکمِ خونِ کمتر از یک درهم 191
- تکبیره الاحرام 192
- اذان 192
- طهارت مکان 192
- نشستن در نماز 193
- کیفیّت نماز بیمار 193
- رکوع در نماز نشسته 194
- تأخیر برای ایستاده خواندن نماز 194
- آرامش بدن در حال رکوع 195
- ناتوانی از رکوع 195
- ناتوانی از سجدۀ کامل 196
- سجده کسی که در پیشانی،دمل دارد 196
- ناتوانی از سجده 197
- رعشه در سجده 197
- شرایط امام جماعت 198
- سرفه،آروغ و آه در نماز 198
- بی هوشی پس از نیّت روزه 199
- خوب شدن بیمار قبل از ظهر 199
- فرو بردن اخلاط برای روزه دار 199
- استعمال آمپول برای روزه دار 199
- اماله کردن و استفاده از شیاف 200
- آروغ زدن در حال روزه 200
- قی کردن در حال روزه 200
- ضرر داشتن روزه 201
- از بین رفتن روزه به سبب مستی 202
- قضا و کفارۀ روزۀ بیمار 202
- عدم وجوب قضاء روزه 203
- ادامۀ بیماری تا ماه رمضان سال بعد 203
- روزه و تشنگی زیاد 204
- طول کشیدن بیماری به مدت چند سال 204
- روزۀ زنی که زایمان او نزدیک است 204
- کسی که به خاطر پیری روزه نمی گیرد 205
- روزۀ زن شیرده 205
- استعمال اسپری در هنگام روزه 205
- خونریزی لثه و روزه 206
- زکات فطره 206
- معاملات 207
- حجّ 207
بگیرد.
574- به طور کلی در شستن دست ها و مسح پاها هر مقداری که باقی است باید شسته یا مسح شود و هر مقدار که قطع شده،تکلیف ساقط است.
بنابراین کسی که پایش مصنوعی است مسح آن لازم نیست.
وضوی کسانی که دست های ناتوان دارند
575- کسی که دستانش سست است،به نحوی که نمی تواند هنگام وضو گرفتن از آنها کمک بگیرد،چون ریختن آب با دست لازم نیست،به هر طور که بتواند آب را به مواضعی که باید شسته شود برساند کافی است گرچه دست را زیر شیر آب بگیرد.
576- کسی که به دلیل شکستگی،فلج یا به هر علت دیگری نتواند خم شود و از کشیدن مسح عاجز باشد برای مسح نایب بگیرد و باید خودش نیّت کند و نیّت کردن نایب لازم نیست اگر چه بهتر است.البته احتیاط در این است که تیمّم هم بکند.
577- کسی که به دستش آنژیوکت بسته شده،اگر به دو دستش بسته است و نمی تواند خودش وضو بگیرد،باید نایب بگیرد تا او را وضو دهد و اگر وظیفه اش غسل یا تیمّم است،او را غسل یا تیمّم دهد. (1)
وضوی جبیره
اشاره
578- «جبیره»چیزی را می گویند که با آن زخم را پنهان کنند یا
1- (1) -توجه به این نکته لازم است،چون پاک بودن اعضاء وضو لازم است در صورتی که تطهیر آنها برای بیمار مشقت داشته باشد وظیفه اش تیمّم است.