پژوهشی در علوم قرآنی صفحه 2

در زمینه علوم قرآنی از آغاز وحی نوشتار فراوان پدید آمده , که هر کدام به توان هنر خویش زیبایی دیگری در این زمینه آفریده است گرچه بسیاری از آنها از محوراصلی بحث خارج شده و به بحث های تفسیری ,کلامی , فقهی و پرداخته اند و برخی مشتمل بر اطناب می باشند انگیزه این نوشتار پژوهش یک دوره علوم قرآنی به صورت موجز و مستدل به زبان فارسی می باشد در این نوشتار تلاش بر گزیده گویی بوده و ازپرداختن به موضوعات بیرون از علوم قرآنی پرهیز شده است و نیز از محورهای غیرضروری علوم قرآنی نیز صرف نظر شده است این نوشتار افزون بر شیوه جدید,در بسیاری از موارد ممکن است دیدگاه های جدیدی را مطرح کند که در این گونه موارد خوانندگان عزیز عنایت بیشتر نموده و در صورت مواجه شدن با کاستی رهنمودلازم را ارائه خواهند فرمود در این نوشتار سعی

شده در آغاز هر سرفصل به محورهای اصلی آن اشاره شود و در پایان هرفصل فشرده آن فصل جمع بندی شود, تا خواننده گرامی بهتر در فضای سخن قرار گیرند به امید اینکه مورد پذیرش صاحب سخن زیبا((خدای سبحان )) قرار گرفته و مشمول دعاهای خیر حضرت ولی عصر(سلام اللّه علیه ) وخوانندگان گرامی باشیم .

وحی

وحی یا آموزه الهی

سخن در پیرامون وحی از عرصه گسترده ای برخودار است , در ابعاد گوناگون تفسیری ,کلامی ,فلسفی وحی مورد کاوش می باشد همه آن بحث ها هماهنگ با موضوع علوم قرآنی نیست لیکن چون علوم قرآنی پیش نیاز تفسیر می باشد , شناخت برخی ابعادوحی که در فهمیدن قرآن , مفسر را یاری می نماید بایسته است از این جهت روی کرد به مباحث وحی در علوم قرآن در زمینه های مفهوم وحی , حقیقت وحی ویژگی های وحی و امثال اینها می باشد اما مطالبی چون امکان وحی , مقایسه وحی قرآنی با دیگر کتب آسمانی ,تجرد روح انسان و ویژگی های روح مجرد و مطالبی از این قبیل که بیشتر رنگ کلامی و یا فلسفی دارد, ارتباط آن چنانی با علوم قرآنی ندارند در علوم قرآن تلاش برای شناخت ویژگی های وحی رسالی است تا با بررسی ویژگی های وحی برخی شبهات در این رابطه پاسخ داده شود. برخی و بلکه بسیاری برای شناخت وحی و یا ویژگیهای آن تلاش می کنند مفهوم صحیح از واژه وحی بدست آورند به گمان این که اگر به این کار موفق شوند شناخت صحیح از وحی حاصل می شود در صورتی که راه صحیح فهمیدن وحی زبان خودوحی یعنی قرآن

است و قرآن حقیقت وحی را تبیین نکرده ,تنها خصوصیات این آموزه الهی را طرح نموده است و در بیان ویژگی ها هم تنها وحی تعبیر نکرده است بلکه تعبیرات گوناگون نموده است که اگر ترجمه لغت راه گشا باشد باید تمام آن واژه هاترجمه شوند ولی ترجمه واژه آنچنان کارآیی در شناخت حقیقت وحی ندارد.

قرآن و آموزه الهی

قرآن از این آموزه و تعلیم الهی به انزال , تلاوت , قرائت , القا, اظهار, فرقان , تعلیم ,وحی و تعبیر نموده است . (بالحق انزلناه وبالحق نزل )((1)), ((قرآن را به حق فرود فرستادیم و به حق هم فرودآمده است )). (اللّه الذی انزل الکتاب بالحق والمیزان )((2)), ((خدای آن چنانی که کتاب و میزان رابه حق فرود فرستاد)). (قرآنا فرقناه لتقراه علی الناس علی مکث )((3)), ((قرآنی را که قطعه قطعه بر تو فرودفرستادیم , تا با مکث آرامش بر مردم بخوانی )). (تلک آیات اللّه نتلوها علیک بالحق وانک لمن المرسلین ) ((4)), ((آنها آیه های خدای سبحان هستندکه بر تو به حق تلاوت می کنیم و تو از فرستادگان خداهستی )). (سنقرئک فلا تنسی )((5)), ((قرآن را به تو قرائت می کنیم هیچ گاه آن رافراموش نمی کنی )). (انا سنلقی الیک قولا ثقیلا)((6)), ((ما به زودی بر تو سخن گرانقدر و سنگین القاخواهیم کرد)). (فلا یظهر علی غیبه احدا الا من ارتضی من رسول ) ((7)) , خدای سبحان کسی را ازعلم غیبش آگاه نمی کند مگر کسی که مورد رضایت او باشد از پیامبران )). (وعلمک مالم تکن تعلم )((8)), ((خدای سبحان حقایقی به تو یاد می دهد که هیچ گاه قادر

نیستی آنها را یاد بگیری )). (ولقد اوحینا الیک والی الذین من قبلک )((9)), ((بر تو و بر پیامبران پیش از تووحی کردیم )). (ان هو الا وحی یوحی )((10)), ((قرآن جز وحی چیز دیگری نیست )). اینها همه تعبیر از یک حقیقت می باشد, ازاین حقیقت به وحی یاد می شود گرچه مفهوم واژگانی وحی به لحاظ ویژگیهایش بیشتر رهنمود به خصوصیت وحی است زیراواژه وحی را به اشاره سریع ((11)) , سرعت ((12)) , سخن پنهانی , ((13)) اشاره ((14)) معنا نموده اند این تبیرها, ویژگی های وحی را بهتر می رساند که در کار برداین واژه ممکن است برخی این خصوصیات در نظر باشد و ممکن است در مثل وحی رسالی تمام خصوصیات مورد توجه باشد چنانکه ابن اثیر می گوید وحی بر کتاب واشاره , رسالت , الهام , سخن پنهانی اطلاق می شود در هر صورت شناخت واژه وحی وامثال آن در راه یابی به حقیقت وحی رسالی آن چنان کمکی نمی کند به خصوص باتوجه به کاربردهای قرآنی آن .

کار برد قرآنی وحی