پژوهشی در علوم قرآنی صفحه 35

وقتی قرائت های متفاوت خارج از حقیقت قرآن باشد و بر خلاف برهان و بر خلاف سیره رسول اللّه (ص ) باشد, موضع ائمه (ع ) نیز همان موضع رسول اللّه (ص ) خواهد بودآنها نیز نه تنها قرائت های گوناگون را تایید نخواهند نمود,بلکه با آن مقابله نموده ومردم را به قرائت اصلی قرآن رهنمود خواهند نمود وقتی به روایات ائمه (ع ) مراجعه می شود, آنچه آشکارا از زبان گویای آنها بگوش می رسد مقابله با اختلاف قرائت است . روایتی با سند صحیح از امام باقر (ع ), چنین می فرماید:((قال ان القرآن واحد نزل من عند واحد ولکن الاختلاف یجئ

من قبل الرواه ((235)) )), ((قرآن یکی است از جانب یک خدا نازل شده است اختلاف از جانب روات است )). منظور از یکی بودن قرآن چیست ؟

آیا منظور این است که قرآن یک معنا دارد ؟

این معنا مردود است زیرا آیه هاقرآن چه بسا چندین معنای صحیح و محکم داشته باشنداختلاف دیگری هم جز اختلاف قرائت در قرآن مطرح نبوده است این که امام (ع )می فرماید: قرآن از جانب یک خداست و یکی است , یعنی یک قرائت بیشتر ندارد آیااین روایت قرائت های متفاوت از قرآن را مردود نمی داند؟

!. در روایت صحیح دیگر وقتی سخن از نزول قرآن بر هفت حرف است , امام (ع ) به شدت برخورد می کند و می فرماید: اینها دروغ می گوید قرآن بر یک حرف بیشترنازل نشده است :((قلت لابی عبداللّه (ع )ان الناس , یقولون نزل القرآن علی سبعه احرف فقال کذبوا اعدا اللّه ولکنه نزل علی حرف واحد من عند الواحد ((236)) )), ((به امام صادق (ع ) عرض شد برخی از مردم می گویند قرآن بر هفت حرف نازل شده است !فرمود دروغ می گویند, دشمنان خدا قرآن بر یک حرف از سوی یک خدا نازل شده است )). در این روایت سخن از نزول قرآن بر هفت حرف است که بر اساس روایاتی که اهل سنت نقل نموده اند(روایات احرف سبعه ) امام (ع ) به شدت با آن مقابله می کند که این سخن صحیح نیست , که قرآن بر هفت حرف نازل شده است از این گونه روایات درعین حال که سند ندارند, معانی گوناگون شده است یکی

از آن معانی قرائت های گوناگون می باشد که برخی روایات سبع را قرائت های قرا سبع معنا نموده اند که امام (ع ) ردمی کند در هر صورت منظور از روایات احرف سبعه هر چه که باشد, امام (ع ) آنها رامردود می داند و با توجه به ذیل روایت که مشابه تعبیر روایت قبل است ,فضا و سیاق روایت همان مردود دانستن قرائت های گوناگون است و توجه دادن مردم به این نکته که قرآن از جانب یک خدا است و یک اعراب و قرائت نیز بیشتر ندارد. درروایت موثق دیگر به طور آشکار امام صادق (ع ) تنها یک قرائت را تایید می کندقرائتهای دیگر را مردود و گمراهی می خوانند, حتی اگر از عبد اللّه بن مسعود باشد!:. ((عن ابی عبد اللّه (ع )ان کان ابن مسعود لا یقرا علی قرائتنا,فهو ضال , فقال : وبیعه ضال نعم ضال ثم قال : ابو عبد اللّه (ع ) اما نحن فنقرا علی قرائه ابی ((237)) )).

((اگر ابن مسعود بر خلاف قرائت ما قرائت کند گمراه است راوی از تعبیر امام تعجب می کند که ابن مسعود گمراه باشد می پرسد ابن مسعود گمراه است ! امام مجددامی فرماید:آری : آنگاه می فرماید ما بر قرائت ابی هستیم در این روایت امام (ع )می فرماید ما بر یک قرائت هستیم و آن قرائت ابی است )). اگر قرائتهای گوناگون از قرآن صحیح بود, چرا امام آنها را رد می کند؟

ابی که بیش ازیک قرائت ندارد اگر قرائت های گوناگون می خواهد صحیح باشد, باید قرائت هایی مانندعبد اللّه بن مسعود صحیح باشد, چگونه

امام بیش از یک قرائت را حتی اگر از ابن مسعودهم باشد مردود می داند؟

آیا این تعبیر آشکارا ردقرائتهای متفاوت نیست اگر امام صادق (ع ) بخواهد قرائت های گوناگون را نفی کند با چه زبانی طرح می کند؟