پژوهشی در علوم قرآنی صفحه 52

فراخوانی قرآن

قرآن برای اثبات اعجاز خویش همه را فرا می خواند و می گوید اگر این سخن ازجانب جن یا از سوی انس است , تمام جن و انس را جمع کنند و مثل قرآن بیا ورید این فراخوانی قرآن در هر زمان برای همگان مطرح است زیبایی و اعجاز قرآن در آن حدی است که با اطمینان خاطر همواره دیگران را فرا می خواند که همانند قرآن سخن بگوینداما کسی را توان مقابله با آن نیست بیان و سخن قرآن آن چنان منسجم و هناهنگ است که هیچ گونه تغʙʘѠو جابجایی در آن راه ندارد. سخن العهی آن چنان منسجم و زیبا نظم یافته است که امکان هیچ گونه تجدیدنظر در آن راه ندراد و کوچکترین جابجایی آنر را از زیباترین سخن بودن خارج می کند همان طوری که در کلمات وجودی هستی امکان تجدید نظر نیست در کلمات لفظی نیز تغییر امکان ندارد:(لا تبدیل لکلمات اللّه )((337)), ((در کلمات الهی تبدیل و جابجایی راه ندارد)). قرآن مدعی است که این سخن

از ملکوت نشات گرفته و ماورا توان بشر است و هیچ گاه بشر را یارای آن نیست که این چنین سخن بگوید باور ندارید, مثل آن را بیاورید. (قل لئن اجتمعت الانس والجن علی ان یاتوا بمثل هذا القرآن لا یاتون بمثله ولو کان بعضهم لبعض ظهیرا) ((338)) . ((اگر تمام جن و انس با هم پشتیبان یکدیگر شوند و بخواهندمثل قرآن را بیاورند,نخواهند توانست )). (ام یقولون تقوله بل لا یؤمنون فلیاتوا بحدیث مثله ان کانوا صادقین )) ((339)) . ((آیا می گویند قرآن ساخته خودش است , نه این چنین نیست اینها برای فرار از ایمان چنین می گویند اگر قرآن ساخته و پرداخته بشر است و در این ادعا راستگو هستید مثل قرآن سخن بگویید)) این یک مرحله فراخوانی . آنگاه قرآن تنزل نموده می فرماید : مثل قرآن آوردن پیشکش شما, شما که مدعی هستید قرآن سخن بشر است ده سوره مثل قرآن بیورید در انجام این کار از هر کسی که می خواهید کمک بگیرید تمام توان دانشوران را به کمک بگیرید و ده سوره همسنگ سوره های قرآنی بیاورید:. (ام یقولون افتراه قل فاتوا بعشر سور مثله مفتریات وادعوا من استطعتم من دون اللّه ان کنتم صادقین ) ((340)) . ((آیا می گویند این سخن افترا بر خداست شما هم آنچه در توان دارید غیر از خدا یار بگیرید و ده سوره همانند قرآن بیاورید)). آنگاه فراخوانی خود را تخفیف می دهد و می فرماید ده سوره هم پیشکش شما که مدعی هستید قرآن سخن انسان است , شما که در حقانیت قرآن تردید دارید, یک سوره ,آری

تنها یک سوره مثل قرآن بیورید!. (وان کنتم فی ریب مما نزلنا علی عبدنا فاتوا بسوره من مثله وادعوا شهدائکم من دون اللّه ان کنتم صادقین ) ((341)) . ((اگر در شک و تردید هستید که قرآن وحی است , گواهان خویش را غیر خدا بخوانید که یک سوره مانند آن بیاورید, چنانچه در گفته خود صادق هستید)). (ام یقولون افتراه قل فاتوا بسوره من مثله وادعوا من استطعتم من دون اللّه ))((342)),((آیا می گویند که قرآن افترا بر خداست ؟

!اگرچنین است یکسوره مثل آن بیاورید)). (( فان لم تفعلوا ولن تفعلوا فاتقوا النار التی وقودها الناس والحجاره اعدت للکافرین )) ((343)) , ((اگر نتوانستید که نخواهید توانست مثل قرآن بیاورید, پس از شرارآتشی که هیمه آن سنگ و مردمان است بپرهیزید بهوش باشید که تمرد و طغیان در برابرحق , عذاب الهی را در پی خواهد داشت )). این است فراخوانی قرآن حتی بر یک سوره هم قانع شده که اگر کسی به مقدار یک سوره مانند سوره کوثر سخن بگوید قرآن از ادعای بی همتایی خود دست برمی دارد.

رمز اعجاز

حروف , واژگان و جمله ها مواد تشکیل دهنده سخن می باشند هر سخنی دارای دوبعد فیزیکی (( صوری )) و غیر فیزیکی (( معنوی )) است . رمز اعجاز قرآن در این است که با اینکه مواد سخن یکسان در اختیار همگان است ,دیگران توان خلق سخن زیبایی چون قرآن را ندارند زیرا قرآن از منبع کمال و زیبایی محض سر چشمه می گیرد, و چون صفت کمال دیگران محدود است , لذا قادر به این گونه سخن گفتن نیستند. حروف که

مواد سخن را تشکیل می دهند در اختیار همگان است و همه در کیفیت کاربرد ابزار سخن و ساختن جمله آزادند, که توان خود را به کار گرفته و به زیباترین شکل ممکن سخن بگویند اما اینکه نمی توانند مثل قرآن سخن بگویند, برای این است که ساختار جمله بندی قرآن از جای دیگری است که در دسترس اندیشه بشر نیست و به همین خاطر بر همانند سازی سخن قرآن عاجز و ناتوان است .

بی پایگی صرفه

از این بیان روشن شد که صرفه در موضوع اعجاز توهمی بیش نیست سخن گفتن مانند قرآن برای بشر محال است ساختار جمله و نیز محتوای آن به گونه ای است که درتوان انسان نیست مثل آن زیبا سخن بگوید , با اینکه انسان ازاد است که توان خو را به کارگیرد لیکن محال است همانند قرآن بیاورد اما اینکه کسی بگوید قرآن معجزه نیست و مثل قرآن بیاورد اما اینکه کسی بگوید قرآن معجزه نیست مثل قرآن حرف زدن برای بشر ممکن است و اینکه کسی نتوانسته و یا نم ی تواند همانند قرآن سخن بگوید برای این است که هر گاه کسی بخواد مثل قرآن سخن بگوید خدای سبحان او را از این کارمنصرف نموده به کار دیگری مشغول می کند و یا آنکه خدا قدرت او را سلب می کند که توان سخن گفتن مثل قرآن را نداشته باشد و از این نکته تعغبیر به صرفه می کنند این سخن کاملا در مورد اعجاز بی پایه است زیرا در این صورت اعجاز قرآن و هماوردی طلبی آن که دیگران را فرا میخواند که مثل آن را