پیامبر مهر صفحه 48

اشاری (بطنی و عرفانی) - عقلی و علمی استفاده کرده و از روش تفسیر به رأی پرهیز کرده است.

یادآوری: البته پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در روایات تفسیری خود گرایش ها (سبک ها، الوان، اتجاهات) خاصی نیز داشته برای مثال ایشان به سبک اخلاقی، فقهی، اجتماعی، سیاسی و جهادی در تفسیر قرآن توجه ویژه داشته است که بررسی این موارد نیاز به مقاله ی مستقل دارد. چرا که مبحث روش های تفسیری و گرایش های تفسیری دو حوزه ی جداگانه است(1).

ج: شمارگان روایات تفسیری پیامبر صلی الله علیه و آله (قلمرو احادیث تفسیری)

در مورد تعداد آیاتی که پیامبر تفسیر کرده و روایات تفسیری ایشان سه دیدگاه وجود دارد.

دیدگاه اول

احمد ابن تیمیه (م 728 ق) بر آن است که پیامبر صلی الله علیه و آله تمام آیات قرآن را تفسیر کرده است، چرا که از طرفی خداوند ایشان را به عنوان مبین و مفسّر قرآن معرفی کرده است(2) و تبیین شامل بیان معانی و الفاظ می شود(3) و از طرف دیگر از ابن مسعود حکایت شده «وقتی پیامبر صلی الله علیه و آله ده آیه قرآن به فردی از آنان می آموخت، از آن ها نمی گذشت تا اینکه معانی و عمل بدان ها را می آموخت»(4) و از طرف دیگر هر گاه کتابی برای گروهی تدوین شود به طور معمول محتوای کتاب را به آنان می آموزند، و قرآن کریم نیز کتاب قانون مسلمانان است، آیا ممکن است محتوای این کتاب به مردم تفهمیم

1- (1) ر. ک: منطق تفسیر قرآن (روش ها و گرایش های تفسیری قرآن) محمدعلی رضایی اصفهانی.
2- (2) (وَ أَنْزَلْنا إِلَیْکَ الذِّکْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنّاسِ ما نُزِّلَ إِلَیْهِمْ)؛ (نحل/ 44).
3- (3) مقدمه فی اصول التفسیر، ابن تیمیه، ص 5-6.
4- (4) جامع البیان، طبری، ج 1، ص 27-28 و ص 30 و الاتقان فی علوم القرآن، سیوطی، ج 4، ص 244.