تکفیر از دیدگاه علمای اسلام صفحه 100

ص:121

1- . ابن وزیر، العواصم و القواصم، ج4، ص178.
2- . ابن تیمیه، مجموع فتاوی، ج12، ص525.
3- . همو، منهاج السنه، ج5، ص93.

در این صورت شخصی حکم به مؤمن یا کافر یا عادل یا فاسق شود، این از مسائل شرعی است نه از مسائل عقلی، چگونه کسی که با دستورات رسول مخالفت کرده، کافر نباشد، ولی مخالف ادعاهایی غیر او که به عقلش معلوم گشته، کافر به حساب آید؟ آیا می توان کسی را که در مسائل حساب و طبّ و دقایق کلام، خطا کرده، تکفیر کرد؟.

ابن تیمیه می گوید:

الکفر حکم شرعی متلقی عن صاحب الشریعه، و العقل قد یعلم به صواب القول و خطؤه. و لیس کل ما کان خطأ فی العقل یکون کفرا فی الش-رع(1)؛

کفر حکم شرعی است و از صاحب شریعت تلقی می شود و عقل گاهی به صواب و خطای گفته ای پی می برد، ولی هرچه نزد عقل خطا به حساب می آید، در شرع کفر نیست.

او نیز می گوید: «فالکافر ما جعله الله و رسوله کافرا»؛(2) کافر کسی است که خدا و رسولش او را کافر به حساب آورده است.

ابن قیم جوزیه می گوید: «التکفیر حکم شرعی؛ فالکافر من کفّره الله و رسوله»؛(3) تکفیر حکم شرعی است، از این رو کافر کسی است که خدا و رسولش او را تکفیر کرده است.

نقد

این میزان را نمی توان برای تشخیص کفر و ایمان عقاید و افعال قرار داد، زیرا هرکس ادعا می کند عقیده من مطابق با قرآن و سنت است و عقیده دیگران که مخالف با اوست، مخالف با قرآن و سنت بوده و در نتیجه دیگران کافر و فقط او مسلمان است.