تکفیر از دیدگاه علمای اسلام صفحه 106

ص:127

کسی منکر ضروری عملی دین است، ولی معتقد به خدا و رسول و دستورهای آن دو و معاد باشد و فقط حکم ضروری بودن حکم عملی را انکار می کند و آن را ابداع علما می داند و یا مطابق آن عمل نمی کند، نمی توان او را کافر به حساب آورد.

امام خمینی; در جمع بین روایات می فرماید:

و اما بحمل الطائفه الاولی المتقدمه علی الثانیه و حمل الطائفه الثانیه علی ما اذا جحد حکما علم انّه من الدین، لکن لالکونه موجبا للکفر بنفسه، بل لکونه مستلزما لإنکار الألوهیه او النبوه و تکذیب النبی صلی الله علیه و آله وسلم بدعوی عدم ملاءمه تصدیق النبوه مع انکار ما علم انّه جاء به منتسبا الی الله من غیر فرق بین الضروری منها و غیره و هذا اقرب الی حفظ ظواهرها؛(1)

حمل طایفه اول بر طایفه دوم و حمل طایفه دوم به موردی که انسان حکمی را انکار کند

که می داند جزو دین است، ولی نه از آن جهت که این کار موجب کفر است، بلکه از آن جهت که مستلزم انکار الوهیت یا نبوت و تکذیب می باشد، به بیان این که تناسب نیست بین تصدیق نبوت با انکار احکامی که انتساب آن ها به خداوند معلوم است و در این باره فرقی بین احکام ضروری و غیر ضروری نیست، و این توجیه به حفظ ظواهر روایات نزدیک تر است.

محقق اردبیلی; می گوید:

الضروری یکفر منکره الذی ثبت عنده یقینا کونه من الدین و لو بالبرهان و لو لم یکن مجمعا علیه، اذ الظاهر انّ دلیل کفره هو انکار الش-ریعه و انکار صدق النبی صلی الله علیه و آله وسلم فی ذلک... ؛(2)

...منکر ضروری کافر است، و آن حکمی است که به طور یقین جزء دین است گرچه با برهان و بدون اجماع ثابت می باشد، زیرا ظاهر آن است که دلیل کفر او، انکار شریعت و انکار صدق پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم در آن است.