تکفیر از دیدگاه علمای اسلام صفحه 122

ص:143

1- . آل عمران، آیه 104.
2- . بخاری، صحیح بخاری، کتاب الجهاد، باب فضل من اسلم علی یدیه رجل، ج6، ص144، حدیث 3009؛ مسلم نیشابوری، صحیح مسلم، کتاب فضائل الصحابه، باب فضائل علی بن ابی طالب، ج4، ص1872، رقم 2406.
3- . نساء، آیه 94.

2. خداوند متعال می فرماید: {وَلکِن

مَّن شَرَحَ بِالْکُفْرِ صَدْرا}؛(1) آن ها که سینه خود را برای پذیرش کفر گشوده اند.

شوکانی در ذیل این آیه می نویسد:

فلابد من شرح الصدر بالکفر و طمأنینه القلب به و سکون النفس الیه، فلا اعتبار بما یقع من طوارق عقائد الشرّ، لاسیّما مع الجهل بمخالفتها لطریقه الاسلام، و لا اعتبار بصدور فعل کفری لم یُرد به فاعله الخروج عن الاسلام الی مله الکفر، و لا اعتبار بلفظ تلفظ به المسلم یدلّ علی الکفر و هو لایعتقد معناه؛(2)

در حکم به کفر، شرح صدر و اطمینان قلب لازم است، از این رو اعتباری به عارض شدن عقاید شر نیست، به ویژه با جهل به مخالفت آن با راه اسلام. هم هم چنین اعتباری به صدور فعل کفرآمیزی که فاعل آن قصد خروج از اسلام به ملت کفر ندارد، نمی باشد و نیز اعتباری به لفظی که مسلمانی تلفظ کرده و دلالت بر کفر دارد، ولی معنای آن را معتقد نیست، نمی باشد.

3. خداوند متعال می فرماید: {هُمْ

لِلْکُفْرِ یَوْمَئِذٍ أَقْرَبُ مِنْهُمْ لِلاْءِیمانِ}؛(3)

آن ها در آن هنگام، به کفر نزدیک تر بودند تا به ایمان.

شیخ محمد عبده در ذیل این آیه می گوید:

والله تعالی قال: انهم اقرب الی الکفر و لم یقل: انهم کفار مع علمه بحالهم، تأدیبا لهم و منعا من التهجم علی التکفیر بغیر حق؛(4)

خداوند متعال فرمود: آن ها به کفر نزدیک ترند و نفرمود: ایشان کفارند، در

عین این که آگاه به حال ایشان است و این به جهت تأدیب و جلوگیری آنان از تکفیر به ناحق است.

شیخ محمد رشید رضا ذیل این آیه می نویسد: