تکفیر از دیدگاه علمای اسلام صفحه 131

ص:152

1- . مجمع الزوائد، ج1، ص107.
2- . مجمع الزوائد، ج1، ص107.
3- . همان، ص107.
4- . همان، ص107.
5- . البدایه و النهایه، ج7، ص282 و 285.

هنگامی که خوارج از حدود فکر تجاوز کرده و دست به اقدامات عملی زدند و خون ریخته و هتک حرمت محارم کرده و در زمین فساد کردند، حضرت علی7 برای جلوگیری از تجاوزهای ایشان، به مقابله پرداخت.

تکفیر از دیدگاه سلف

اجماع علمای سلف از اهل سنت بر این است که تکفیر هیچ یک از افرادی که رو به قبله نماز می خوانند، جایز نیست، مگر در صورت انکار امری قطعی از روی علم و اصرار، که ضروری بودنش در دین معلوم است.

عبدالکریم بکار می گوید:

و قد انبنی علی هذا الموقف مرونه عجیبه من السلف تجاه بعضهم فی القضایا الخلاف، فهم لایکفّرون و لا یفتّنون و لا یؤثّمون مادام الخلاف فی غیر المسائل الواضحه المعلومه من الدین بالضروره.(1)؛(2)

به این موقف، انفعال عجیبی از سلف در برابر برخی در قضایای اختلافی بنا نهاده شده، زیرا آن ها تکفیر نکرده و نسبت فسق و گناه به کسی نمی دهند، تا وقتی وقتی که خلاف در مسائل واضح و معلوم از ضروری دین نباشد.

ابن تیمیه می گوید:

وما زال السلف یتنازعون فی کثیر من هذه المسائل ولم یشهد أحد منهم علی أحد لا بکفر ولا بفسق ولا معصیه... .؛(3)

همیشه سلف نزاع می کردند در بسیاری از این مسائل و هیچ یک از ایشان بر ضد کسی گواهی به کفر یا فسق یا معصیت نمی داد...

از محمد بن ادریس شافعی نقل شده که می گفت:

... أحدهم إذا خالفه صاحبه قال: کَفَرْتَ. والعِلْم إنما یقال فیه: أخطأتَ.(4)؛(5)