تکفیر از دیدگاه علمای اسلام صفحه 138

ص:159

1- . قاسم بن سلام، کتاب الایمان، ص43.
2- . او اسماعیل بن یحیی بن اسماعیل بن عمرو بن مسلم مزنی، مصری، شافعی، مکنی به ابوابراهیم، فقیه مجتهد و از اصحاب شافعی است که از او حدیث کرده و در سال 175 متولد و در سال 264 هجری در مصر وفات یافت. او دارای کتاب کتاب هایی در فقه شافعی است از قبیل: الجامع الکبیر، الجامع الصغیر، مختصر الترغیب فی العلم، کتاب الدقائق؛ }معجم المؤلفین، ج2، ص299 -300.{
3- . شعرانی، الیواقیت و الجواهر، ج2، ص125.
4- . او داود بن علی بن خلف اصبهانی است که مذهب ظاهری به او منسوب می باشد، و وجه تسمیه ظاهری این که او به ظاهر کتاب و سنت اخذ نموده و از تأویل و رأی و قیاس دوری می جست. او در سال 270 هجری در بغداد وفات یافت. }زرکلی، الاعلام، ج2، ص333.{

و ذهبت طائفه الی انّه لایکفّر و لایفسّق مسلم بقول قاله فی اعتقاد او فتیا، و انّ کل من اجتهد فی شی ء من ذلک فدان بما رأی انّه الحقّ فانّه مأجور علی کل حال، ان اصاب فاجران و ان اخطأ فاجر واحد. قال: و هذا قول ابن ابی لیلی و ابی حنیفه و الشافعی و سفیان الثوری و داود بن علی؛(1)

...و این نظر ابن ابی لیلی و ابوحنیفه و شافعی و سفیان ثوری و داود بن علی است.

عثمان بن سعید دارمی

(2) }متوفی 280ق{

او که مورد تعظیم خاص ابن تیمیه بوده و سفارش به خواندن کتابهایش می کرد، می گوید:

و تفسیر التوحید عند الأمّه و صوابه قول: لا اله الاّ الله وحده لاشریک له، التی قال رسول الله: من جاء بها مخلصا دخل الجنه و امرت ان اقاتل الناس حتی یقولوا: لا اله الاّ الله ، فمن قالها فقد وحّد الله؛(3)

و تفسیر توحید نزد امت و صحیح آن گفتن «لا اله الاّ الله وحده لا شریک له» است؛ همان جمله ای که رسول خدا فرمود: هرکس آن را از روی اخلاص بیاورد داخل بهشت خواهد شد. و نیز فرمود: مأمور شده ام تا با مردم نبرد کنم تا بگویند: لا اله الاّ الله، و هرکس آن را بگوید به طور حتم به توحید الهی رسیده است.

تکفیر از دیدگاه اندیشمندان اسلامی

طحاوی

(4) }متوفی 321 ق{

او می گوید: