تکفیر از دیدگاه علمای اسلام صفحه 153

ص:174

1- . او حافظ، ابومحمد حسین بن مسعود فرّاء بغوی است که در شهر بغشور یابغ از شهرهای خراسان متولد شده و در سال 516 هجری وفات یافت و از جمله کتاب های او تفسیر بغوی معروف به معالم التنزیل است. }تفسیر بغوی، مقدمه کتاب، دارالمعرفه، بیروت.
2- . بخاری، صحیح بخاری، کتاب الایمان، باب فان تابوا و اقاموا الصلاه.
3- . بغوی، شرح السنه، ج1، ص70.
4- . او عیاض بن موسی بن عیاض بن عمرون یحصبی منسوب به یحصب بن مالک قبیله ای از حمیر، سبتی منسوب به شهر سبته و مکنی به ابوالفضل است. او در سال 476 هجری در سبته شهری در مغرب متولد و سپس به جهت کسب علم وارد اندلس شد و در شهر قرطبه از جماعتی از علما بهره مند گشت و سپس در سال 508 هجری به سبته بازگشت و مدتی طولانی متولی قضاوت شد و در سال 544 هجری در مراکش وفات یافت. }قاضی عیاض، الشفا بتعریف حقوق المصطفی، مقدمه کتاب.{

حسابهم علی الله، فالعصمه مقطوع بها مع الشهاده و لاترتفع و یستباح خلافها الاّ بقاطع و لاقاطع من شرع و لاقیاس علیه؛(1)

باید از تکفیر اهل تأویل احتراز کرد؛ زیرا مباح شمردن خون های مسلمانان موحد خطرناک است، و خطا کردن در ترک هزار

کافر، از خطا کردن در ریختن خون یک مسلمان آسان تر است. پیامبر فرمود: هرگاه مردم شهادتین گویند از جانب من خون ها و اموالشان محفوظ است مگر در موارد به حق و حساب آنان با خداست، از این رو با اقرار به شهادتین به طور قطع خون و مالشان محفوظ است و این محافظت برداشته نشده و خون و مال مباح نمی گردد، مگر با دلیل قاطعی، در حالی که دلیل قاطعی از شرع و یا قیاسی بر آن وجود ندارد.

ابوالفتح محمد بن عبدالکریم شهرستانی

(2) }متوفی 548ق{

او می گوید:

القدر الذی یصیر المؤمن مؤمنا هو التکلیف العام علی عوام الخلق و خواصهم، هو ان یشهد ان لا اله الاّ الله وحده لاشریک له فی ملکه و لا نظیر له فی جمیع صفات الهیته، و لاقسیم له فی افعاله، و انّ محمدا رسوله ارسله بالهدی و دین الحق لیظهره علی الدین کله، فاذا اتی بذلک و لم ینکر شیئا مما جاء به و انزل به فهو مؤمن؛(3)

مقدار کاری که مؤمن با آن مؤمن به حساب می آید، همان تکلیف عمومی بر عوام و خواص خلق است؛ یعنی گواهی به وحدانیت خدای بی شریک در سلطنت و بی نظیر در تمام صفات الوهیت و بی همتا در افعالش و این که محمد

رسول اوست و او را به هدایت و دین حق فرستاده، تا آن را بر تمام ادیان غلبه دهد، پس هرگاه چنین کرد و هیچ یک از تعلیماتی که به واسطه پیامبر نازل شده را انکار نکرد، او مؤمن است.