تکفیر از دیدگاه علمای اسلام صفحه 156

ص:177

1- . او احمد بن محمد بن محمود بن سعید غزنوی کاشانی، حنفی، فقیه و اصولی است که در حلب در سال 593 هجری وفات یافت. از جمله تصنیفات او عبارت است از: روضه اختلاف العلماء، روضه المتکلمین فی الکلام، المقدمه الغزنویه فی فروع الفقه الحنبلی، روضه اختلاف العلماء فی اصول الفقه. }عمر رضا کحاله، معجم المؤلفین، ج2، ص156.{
2- . غزنوی، اصول الدین، ص301 - 304.
3- . او محمد بن احمد بن محمد بن رشد از بزرگان فلاسفه عرب است که در قرطبه اندلس سال 520 هجری متولد و در سال 595 هجری در مراکش وفات یافته است.
4- . محمد لطفی جمعه، تاریخ فلاسفه الاسلام فی المشرق و المغرب، ص173.
5- . او فخرالدین رازی ابوعبدالله محمد بن عمر بن حسین قرشی طبرستانی الاصل و شافعی المذهب است که در تفسیر و کلام و اصول تبحّر داشته است. در سال 543 یا 544 یا 555 هجری متولد شد و در سال 606 هجری وفات یافت. از جمله کتاب های او التفسیر الکبیر است. }فخرالدین رازی، التفسیر الکبیر، ج1، مقدمه{

فعلی هذا لانکفّر احدا من اهل القبله؛ لانّ کونهم منکرین لما جاء به الرسول غیر معلوم ضروره، بل نظرا، و بالله التوفیق؛(1)

کفر عبارت است از انکار مطلبی که علم ضروری به آمدن آن از جانب پیامبر است. بنابراین ما احدی از اهل قبله را تکفیر نمی کنیم، زیرا این که آنان منکر تعالیم رسول باشند، به طور ضروری معلوم نیست،

بلکه این امر نظری است و توفیق از جانب خداست.

ابن ابن قدامه حنبلی (متوفی 620ق)

(2) }متوفی 620ق{

او ابومحمد عبدالله بن احمد بن قدامه حنبلی است که در کتابش می نویسد:

فامّا اهل البدع فمن حکم باسلامه فله الشفعه؛ لانّه مسلم، فتثبت له الشفعه کالفاسق بالأفعال و لانّ عموم الأدله یقتضی ثبوتها لکل شریک فیدخل فیها؛(3)

و اما اهل بدعت ها، پس هرکس حکم به اسلامش شود، حق شفعه دارد، زیرا مسلمان است و برایش شفعه ثابت می شود، همانند فاسق به اعمال، و به جهت آن که عموم ادله اقتضای ثبوت آن برای هر شریکی دارد، پس داخل در آن است.

محیی الدین ابن عربی (متوفی 638ق)

(4) }متوفی 638ق{

او در باب وصایا از فتوحات خود می نویسد:

ایاکم و معاداه اهل لا اله الاّ الله؛ فانّ لهم الولایه العامه، فهم اولیاء الله، و لو اخطأوا و جاءوا بقراب الارض من الخطایا، و هم لایش-رکون بالله شیئا؛ فانّ الله یتلقی جمیعهم بمثلها مغفره و من ثبتت ولایته حرمت محاربته؛(5)