تکفیر از دیدگاه علمای اسلام صفحه 158

ص:179

1- . او احمد بن عمر بن ابراهیم بن عمر، انصاری اندلسی، قرطبی، مالکی، ملقب به ضیاء الدین و مکنی به ابوالعباس فقیه، محدّث، مدرس است که در سال 578 هجری در قرطبه متولد و در سال 656 هجری وفات یافت. }قرطبی، المفهم لما اشکل من تلخیص کتاب مسلم، ج1، مقدمه.{
2- . عسقلانی، فتح الباری، ج12، ص301، به نقل از او.
3- . او ابوعبدالله محمد بن احمد بن ابی بکر بن فَرْح انصاری خزرجی اندلسی قرطبی مفسّر است که دارای تألیفاتی می باشد و از جمله آن ها الجامع لأحکام القرآن و الاسنی فی شرح اسماء الله الحسنی و التذکره باحوال الموتی و احوال الآخره و التذکار فی افضل الأذکار{ و... می باشد. او در سال 671 هجری شب دوشنبه نهم شوال رحلت نمود. }قرطبی، تفسیر الجامع لأحکام القرآن، ج1، مقدمه{
4- . حجرات، آیه 2.
5- . قرطبی، الجامع لأحکام القرآن، مجلد 8، ج16، ص203.

نمی گردد، در صورتی که قصد کفر نداشته و آن را اختیار نکرده باشد، و این مطلب اجماعی است، و نیز کافر از آن جهت که نمی داند، کافر به حساب نمی آید.

محقق حلی; (متوفی 676ق)

1. او در کتاب حدود در مسائل حدّ مرتد می نویسد:

کلمه الاسلام ان یقول: اشهد ان لا اله الاّ الله و انّ محمداً رسول الله. و ان قال مع ذلک: و ابرأ من کل دین غیر الاسلام کان تأکیداً؛(1)

کلمۀ اسلام این است که بگوید: گواهی می دهم به وحدانیت خدا و این که محمد فرستادۀ اوست و اگر با این اعتراف بگوید و از هر دینی، غیر از اسلام تبری می جویم، تأکید است.

2. در فصل نماز بر میت می نویسد:

من یصلّی علیه، و هو کل من کان مظهراً للشهادتین او طفلاً له ستّ سنین ممن له حکم الاسلام.(2)

کسی که بر او نماز - میت - خوانده می شود فردی است که اقرار به شهادتین کرده یا طفلی شش ساله که به حکم اسلام می باشد.

3. فصل در نجاسات می نویسد:

العاشر: الکافر، و ضابطه کل من خرج عن الاسلام او من انتحله و جحد ما یعلم من الدین ضروره کالخوارج و الغلاه؛(3)

دهم: کافر است و ضابطه آن، هر کسی است که از اسلام خارج شده یا مدعی اسلام بوده، ولی یکی از ضروریات شناخته شده دین را انکار کرده است همچون خوارج و غالیان.

4. در کتاب نکاح در مسائل لواحق عقد می نویسد: