تکفیر از دیدگاه علمای اسلام صفحه 164

ص:185

1- . همان، ص107.
2- . او محمد بن علی بن وهب بن مطیع بن ابی الطاعه قشیری منفلوطی قوصی مصری شافعی مالکی معروف به ابن دقیق العید مکنی به ابوالفتح تقی الدین، محدّث، حافظ، فقیه، اصولی، ادیب، نحوی، شاعر و خطیب است که در ینبع حجاز در سال 625 هجری متولد شده و سپس به شام و مصر هجرت کرده و از علمای آن کشورها بهره ها برد و متولی قضاوت در مصر گردید و در 11 صفر 702 هجری در قاهره وفات یافت. از جمله تصنیفات او عبارت است از: الاقتراح فی علوم الحدیث، شرح مختصر ابن حاجب، الالمام فی احادیث الاحکام، شرح مقدمه المطرزی فی اصول الفقه. }عمر رضا کحاله، معجم المؤلفین، ج11، ص70.{
3- . انشقاق، آیه 14.
4- . ابن دقیق، إحکام الأحکام فی شرح عمده الأحکام، ص594.

کسی که دیگری را متصف به کفر کرده، پیامبر درباره اش فرموده است: }آن کس که دیگری را به آن متصف کند به خودش باز می گردد{ خداوند متعال فرمود: }گمان کرده زنده باز نمی گردد{ و این تهدید بزرگی است برای کسی که یکی از مسلمانان را بدون دلیل تکفیر کرده، و گرداب بزرگی است که بسیاری از متکلمان و منسوبان به سنت و اهل حدیث چون در عقاید اختلاف کردند، بر مخالفان خود حمله ور شده و حکم به کفرشان کردند.

احدی از اهل قبله را نمی توان تکفیر کرد، مگر با انکار خبر متواتری از شریعت از صاحب آن، که در این صورت این کار باعث تکذیب شرع می شود. مخالفت با امور قطعی مجوّزی برای تکفیر نیست، بلکه مجوز آن، مخالفت با قواعد سمعی قطعی به عنوان طریق و دلالت است.

خطیب شافعی (739ق)

او می گوید: «یکفر من نسب الامه الی الضلال»؛(1) هرکس امت را به گمراهی نسبت دهد کافر می گردد.

ذهبی (متوفی 748ق)

(2) }متوفی 748ق{

ذهبی بعد از نقل جمله ای از اشعری «انّی لا اکفر احدا من اهل القبله» می گوید: «من نیز به این سخن ابوالحسن اشعری اعتقاد دارم».(3)

ذهبی می گوید:

و رأیت للأشعری کلمه أعجبتنی و هی ثابته رواها البیهقی، سمعت اباحزم العبدری، سمعت زاهر بن احمد السرخسی یقول: لمّا قرب حضور اجل ابی الحسن الأشعری فی داری ببغداد دعانی فأتیته فقال: اشهد علیّ انّی لااکفّر احدا من اهل القبله؛ لانّ الکلّ یشیرون الی معبود واحد؛ و انّما هذا کلّه اختلاف العبارات. قلت: