تکفیر از دیدگاه علمای اسلام صفحه 180

ص:201

1- . همو، الاعتصام، ص406.
2- . همان، ج3، ص33.
3- . همو، الموافقات، ج2، ص272-271.

همان اصل حکم به ظاهر افراد، امری قطعی در احکام به طور خصوص و درباره اعتقاد غیر، به طور عموم است؛ زیرا سیّد بشر - حضرت محمّد- همراه با اعلام به وحی، امور را بر ظواهر آن بر منافقان و دیگران جاری می کرد، گرچه از باطن آن ها آگاهی داشت، ولی این آگاهی، او را از جریان حکم بر ظواهر افراد باز نمی داشت.

ابن ابی العز حنفی(متوفی 793ق)

(1) }متوفی 793ق{

او قاضی علی بن علی بن ابی العز حنفی أذرعی صاحب کتاب الاتباع است که در آن می نویسد:

ولایزال التعصب للمذاهب یملأ القلوب بالشحناء یشحنها،و قد نهی الله عن المجادله لأهل الخلاف فکیف بأهل الوفاق، الاّ ان یقال احسنها. و ما علمنا انّ فی ذلک نیّه تتّخذ و لا مصلحه توجد و لا هدایه تعتقد...؛(2)

همیشه تعصب نزد صاحبان مذاهب پابرجاست و دل ها را پر از کینه می کند، در حالی که خداوند از مجادله با اهل خلاف نهی کرده، تا چه رسد به اهل وفاق، مگر در صورتی که جدال با احسن باشد. ما، در آن نیتی که اتخاذ شده و مصلحتی که یافت شود و هدایتی که اعتقاد به آن پیدا گردد نمی دانیم...

وی هم چنین می گوید: «فمن عیوب اهل البدع: تکفیر بعضهم بعضا، و من ممادح اهل العلم انهم یخطئون و لایکفرون»؛(3)

از عیوب اهل بدعت ها: تکفیر یکدیگر و از مدح اهل علم آن است که نسبت خطا داده و تکفیر نمی کنند.

ابن ابی العز می نویسد: