تکفیر از دیدگاه علمای اسلام صفحه 186

ص:207

او نیز می گوید: «انّ فی الحکم بتکفیر المختلف فی کفرهم مفسده بینه تخالف الاحتیاط»؛(1)

به طور قطع در حکم به تکفیر کسانی که در کفر شان اختلاف است، مفسده ای آشکار وجود دارد و مخالف با احتیاط است.

او نیز می گوید:

اذا تورع الجمهور من تکفیر من اقتضت النصوص کفره فکیف لایکون الورع اشدّ من تکفیر من لم یرد فی کفره نص واحد، فاعتبر تورع الجمهور هنا و تعلم الورع منهم فی ذلک؛(2)

اگر مردم از تکفیر کسانی که نصوص دلالت بر کفر شان دارد پرهیز می کنند، پس چگونه پرهیز شدیدتر نباشد در باره تکفیر کسانی که به کفر آنان حتی یک نص وجود ندارد، پس ورع مردم را در این جا نیز پیاده کن و از ایشان در این این باره نیز پرهیزکاری فراگیر.

ابن وزیر میگوید:

انّ التکفیر بالإلزام ومآل المذهب رأیٌ محضٌ لم یرد به السمعُ لا تواتُراً، ولا آحاداً ولا إجماعاً، والفرض أن أدله التکفیر والتفسیق لا تکون إلاَّ سمعیهً، فانهدَّت القاعده، وبَقِیَ التکفیر به علی غیر أساس؛(3)

همانا تکفیر به لازم و بازگشت مذهب رأی محض است و دلیل سمعی متواتر و اجماع بر آن وارد نشده و فرض آن است که ادلۀ تکفیر و تفسیق نیست، مگر سمعی، از این رو قاعده از بین رفته و تکفیر بیاساس است.

ابن حجر عسقلانی(متوفی 852ق)

(4) }متوفی 852ق{

او حافظ احمد بن علی بن حجر عسقلانی شارح صحیح بخاری است که در آن