تکفیر از دیدگاه علمای اسلام صفحه 323

ص:344

1- . حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ج4، ص354؛ بیهقی، سنن بیهقی، ج7، ص96.
2- . ابن حزم، المحلّی، ج13، ص501.
3- . حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ج4، ص355؛ نسائی، سنن نسائی، ج7، ص109.

لایقتل احد بسبّ احد الاّ بسبّ النبیّ؛(1)

کسی به دلیل دشنام دادن فردی کشته نمی شود، مگر دشنام به پیامبر9؛

موارد اختلافی در تکفیر مسلمانان

برخی افراد، مسلمانان را در مواردی تکفیر کرده اند که به برخی از آن ها اشاره می کنیم:

تکفیر معتقدان به خلق قرآن

بسیاری از اهل علم در عصر مأمون و معتصم و واثق بالله عباسی، گرفتار نزاع بر سر این مسئله

شدند و هرکدام از معتقدان به قِدَم و حدوث قرآن، یکدیگر را مورد تعرض شدید قرار دادند، به حدی که احمد بن حنبل بر سر این موضوع ضرب شدید و حبس طولانی شد و نیز گردن محمد بن نصر خزاعی زده شد و فتنه بزرگی در آن زمان و بعدش اتفاق افتاد.

از احمد بن حنبل نقل شده: «الدّار اذا ظهر فیها القول بخلق القرآن و القدر و مایجری مجری ذلک فهی دار کفر»؛(2)

؛اگر در سرزمینی قول به خلق قرآن و قدر و امثال آن ها ظاهر گردد، آن سرزمین دارالکفر به حساب می آید.»

فخر رازی در باره لام حنابله درباره قرآن می گوید: «اخس من ان یذکروا فی زمره العقلاء؛»(3)؛ پست تر از آن است که در زمره کلام عقلا آورده شود.»

از شافعی نقل شده که، معتقد به خلق قرآن، کافر است،(4) ولی اصحاب شافعی در تفسیر تکفیر او، اختلاف کرده و جمهور اصحابش تأویل به کفران نعمت کرده اند.(5)