تکفیر از دیدگاه علمای اسلام صفحه 99

ص:120

الوجه الثانی: انّ الدلیل علی الکفر و الفسق لایکون الاّ سمعیا قطعیا و لانزاع فی ذلک؛(1)

همانا تکفیر سمعی محض است و عقل دخالتی در آن ندارد، این مطلب دو جهت دارد:

جهت اول: کسی به جهت مخالفت ادله عقلی تکفیر نمی شود، گرچه ضروری باشد؛

جهت دوم: این این که دلیل بر کفر و فسق، فقط سمعی قطعی است و نزاعی در آن نمی باشد.

ابن تیمیه می گوید:

والکفر هو من الأحکام الش-رعیه، و لیس کل من خالف شیئا علم بنظر العقل یکون کافرا، و لو قدر انّه جحد بعض صرائح العقول لم یُحکم بکفره حتی یکون قوله کفرا فی الش-ریعه، و اما من خالف ما علم انّ الرسول جاء به فهو کافر بلانزاع؛(2)

کفر از احکام شرعی است، و این طور نیست که هرکس با حکمی که با نظر عقل معلوم شده، مخالفت کند، کافر باشد، و برفرض که برخی از احکام عقلی صریح را انکار کرده، ولی حکم به کفر او نمی شود، مگر آن که قول او در شریعت کفر به حساب آید، ولی کسی که با آنچه به طور قطع از رسول رسیده، مخالفت کند، او بدون نزاع کافر است.

او نیز می گوید:

و اذا کان کذلک فکون الرجل مؤمنا و کافرا و عدلاً و فاسقا هو من المسائل العقلیه، فکیف یکون من خالف ما جاء به الرسول لیس کافرا، و من خالف ما ادعی غیره انّه معلوم بعقله کافرا؟ و هل یکفر أحد بالخطأ فی مسائل الحساب و الطب و دقیق الکلام؛(3)