زندگینامه رساله و مناسک حج حضرت آیت الله العظمی آقای حاج میرزا جواد آقا تبریزی (ره) صفحه 647

متمکن از نایب گرفتن بوده و نایب نگرفت تا فوت نمود؛ واجب است از قبل او قضایش به جا آورده شود.

مسأله 66 - اگر استنابت واجب شد و نایب نگرفت؛ ولی شخصی تبرعا از قبل او حج به جا آورد؛ کفایت نمی کند و نایب گرفتن بر خودش واجب است.

مسأله 67 - در نایب گرفتن کفایت می کند که از میقات نایب بگیرد و واجب نیست از بلد خود نایب بگیرد.

مسأله 68 - کسی که حج بر ذمه اش مستقر بوده؛ اگر بعد از احرام در حرم بمیرد کفایت از حجه الاسلام می کند؛ خواه حجش حج تمتع خواه قران خواه افراد باشد و اگر فوتش در اثنای عمره تمتع بوده کفایت از حجش نیز می نماید و قضا از او واجب نیست و اگر قبل از آن بمیرد قضا واجب می شود هر چند فوتش بعد از احرام و قبل از دخول حرم یا بعد از دخول حرم بدون احرام باشد؛ ظاهر این است که این حکم اختصاص به حجه الاسلام دارد؛ پس در حجی که به نذر یا افساد واجب شده جاری نمی شود؛ بلکه در عمره مفرده نیز جاری نمی گردد؛ پس در هیچیک از اینها حکم به اجزا نمی شود و کسی که بعد از احرام در حرم بمیرد و حج از سالهای پیش بر ذمه اش مستقر نبوده بی اشکال حج وی کفایت از حجه الاسلام می کند و اگر قبل از آن بمیرد باز ظاهر این است قضا از او واجب نباشد.

مسأله 69 - هرگاه کافری که مستطیع بوده مسلمان شود؛ حج بر او واجب می شود؛ ولی چنانچه پس از زوال استطاعت؛ مسلمان شود؛ حج بر