زندگینامه رساله و مناسک حج حضرت آیت الله العظمی آقای حاج میرزا جواد آقا تبریزی (ره) صفحه 670

حج تمتع است؛ می تواند حج افراد یا قران را استحبابا به جا آورد؛ همچنان که کسی که وظیفه اش حج افراد یا قران است؛ می تواند حج تمتع را استحبابا به جا آورد.

واین معنی در حج واجب جایز نیست؛ یعنی کسی که حج افراد یا حج قران بر او واجب شده؛ نمی تواند به جای آن حج تمتع به جا آورد و بالعکس؛ یعنی کسی که حج تمتع بر او واجب شده؛ نمی تواند به جای آن حج افراد یا قران به جا آورد و چنانچه این افراد به جای حج واجب خود حج دیگری به جا آورند؛ کفایت نمی کند؛ بلی گاهی وظیفه کسی که باید حج تمتع به جا آورد؛ عوض شده و به حج افراد برمی گردد؛ چنانکه بیانش خواهد آمد.

مسأله 145 - کسی که وطنش بیش از شانزده فرسخ از مسجدالحرام دور بوده و فعلا در مکه اقامت نموده؛ چنانچه اقامتش بعد از استطاعت و واجب شدن حج بر او بوده؛ وظیفه اش حج تمتع است و اما اگر استطاعت او پس از اقامت در مکه و بعد از داخل شدن در سال سوم باشد؛ وظیفه اش حج قران یا افراد است و اگر استطاعتش قبل از سال سوم باشد؛ حج تمتع بر او واجب می شود؛ اینها در صورتی است که اقامتش به قصد مجاورت باشد؛ یعنی مدتی در جوار خانه خدا بودن و اما اگر به قصد توطن باشد؛ این هم دو صورت دارد:

1 - از اول قصد توطن داشته؛ در این صورت وظیفه اش حج افراد یا قران است؛ چه آنکه وارد سال سوم شده باشد یا خیر.

2 - بعد از مدتی قصد