- 1. ضرورت دادرسی به حکم عقل و عرف 4
- فصل اول: کلیات 4
- 2. آثار بررسی شیوه های دادرسی پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله 4
- اشاره 4
- 3. روش پژوهش 6
- 5. مفهوم شناسی 7
- الف) قضا 7
- 4. پیشینه پژوهش 7
- ج) حق 9
- ب) ولایت 9
- الف) تأکید بر اجرای عدالت 10
- 6. دادرسی در قرآن 10
- ب) ضرورت دادرسی 11
- ج) عادلانه بودن دادرسی 11
- ه_ ) ممنوع بودن دادستانی از حاکمان ستمگر 12
- د) ملاک عادلانه بودن دادرسی 12
- 7. دادرسی در حدیث 13
- و) لزوم تسلیم شدن در برابر حکم قاضی 13
- فصل دوم: شیوه های دادرسی پیش از اسلام 16
- اشاره 16
- 1. دادرسی در عربستان 16
- 2. دادرسی در روم قدیم 18
- 3. دادرسی در ایران باستان 20
- 1. انسجام و هماهنگی 22
- اشاره 22
- فصل سوم: ویژگی های نظام دادرسی پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله 22
- 2. الهی بودن 23
- 3. پویایی 24
- 4. اصالت و غیراقتباسی بودن 26
- 5. استقلال 27
- فصل چهارم: دیدگاه خاورشناسان درباره دادرسی پیامبراعظم صلی الله علیه و آله 29
- اشاره 33
- فصل پنجم: ویژگی های دادرس از نظر پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله 33
- 1. بلوغ 33
- 3. ایمان 34
- 2. عقل 34
- 4. عدالت 35
- 5. پاک زادی (حلال زاده) 36
- 6. علم و اجتهاد 36
- 7. مرد بودن 40
- فصل ششم: شیوه های دادرسی پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله 50
- اشاره 50
- 1. توجه دادن به قیامت 50
- 2. رعایت برابری در مراحل دادرسی 51
- 3. شنیدن ادله دو طرف دعوا 53
- 4. قضاوت بر اساس «بینّه بر عهده مدّعی است و سوگند بر عهده منکر» 54
- 5. موعظه هنگام سوگند خوردن 57
- 7. اقرار گرفتن از مجرم 58
- 6. قضاوت بر اساس ظاهر 58
- 8. قَسامه 60
- 9. قرعه 62
- 10. قاعده تقسیم 64
- 11. قاعده «حدود با آنچه شبهه آمیز است، برداشته می شود» 64
- الف) بازداشت پیش از قضاوت (بازداشت موقت) 66
- اشاره 66
- ب) بازداشت پس از صدور حکم 66
- 12. زندانی کردن 66
- ج) بازداشت به عنوان مجازات و حدّ (بازداشت تنبیهی) 67
- اشاره 68
- فصل هفتم: آسیب های دادرسی از نظر پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله 68
- 1. رشوه ستانی قاضی 68
- 2. هدیه گرفتن قاضی 69
- 3. شتاب زدگی در قضاوت 70
- 4. قضاوت در شرایط روحی نامناسب 72
- 5. تبعیض 72
- کتاب 75
- کتاب نامه 75
- نشریه 76
آنها را به اهداف شوم شان نرسانده، بلکه فرصتی فراهم آورده است تا انسان های آزاداندیش بیش از پیش با شخصیت و آموزه های حضرت محمد صلی الله علیه و آله آشنا شوند.
نوشته حاضر جستاری است هر چند نارسا درباره شیوه های دادرسی حضرت محمد صلی الله علیه و آله که در چندین فصل گرد آمده است. پس از بیان اهمیت دادرسی، به ویژگی های دادرسی پیامبر نگاهی کلی می افکنیم و با شیوه های دادرسی موجود در آن زمان مقایسه می کنیم. تبیین شرایط دادرس از نظر پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و اصول و قواعد دادرسی آن حضرت در کنار برشمردن آسیب های دادرسی، ما را به آیین دادرسی پیامبر بزرگ اسلام رهنمون می سازد.