- 1. ضرورت دادرسی به حکم عقل و عرف 4
- فصل اول: کلیات 4
- 2. آثار بررسی شیوه های دادرسی پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله 4
- اشاره 4
- 3. روش پژوهش 6
- 5. مفهوم شناسی 7
- الف) قضا 7
- 4. پیشینه پژوهش 7
- ج) حق 9
- ب) ولایت 9
- الف) تأکید بر اجرای عدالت 10
- 6. دادرسی در قرآن 10
- ب) ضرورت دادرسی 11
- ج) عادلانه بودن دادرسی 11
- ه_ ) ممنوع بودن دادستانی از حاکمان ستمگر 12
- د) ملاک عادلانه بودن دادرسی 12
- 7. دادرسی در حدیث 13
- و) لزوم تسلیم شدن در برابر حکم قاضی 13
- فصل دوم: شیوه های دادرسی پیش از اسلام 16
- اشاره 16
- 1. دادرسی در عربستان 16
- 2. دادرسی در روم قدیم 18
- 3. دادرسی در ایران باستان 20
- 1. انسجام و هماهنگی 22
- فصل سوم: ویژگی های نظام دادرسی پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله 22
- اشاره 22
- 2. الهی بودن 23
- 3. پویایی 24
- 4. اصالت و غیراقتباسی بودن 26
- 5. استقلال 27
- فصل چهارم: دیدگاه خاورشناسان درباره دادرسی پیامبراعظم صلی الله علیه و آله 29
- 1. بلوغ 33
- فصل پنجم: ویژگی های دادرس از نظر پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله 33
- اشاره 33
- 2. عقل 34
- 3. ایمان 34
- 4. عدالت 35
- 5. پاک زادی (حلال زاده) 36
- 6. علم و اجتهاد 36
- 7. مرد بودن 40
- فصل ششم: شیوه های دادرسی پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله 50
- اشاره 50
- 1. توجه دادن به قیامت 50
- 2. رعایت برابری در مراحل دادرسی 51
- 3. شنیدن ادله دو طرف دعوا 53
- 4. قضاوت بر اساس «بینّه بر عهده مدّعی است و سوگند بر عهده منکر» 54
- 5. موعظه هنگام سوگند خوردن 57
- 6. قضاوت بر اساس ظاهر 58
- 7. اقرار گرفتن از مجرم 58
- 8. قَسامه 60
- 9. قرعه 62
- 10. قاعده تقسیم 64
- 11. قاعده «حدود با آنچه شبهه آمیز است، برداشته می شود» 64
- اشاره 66
- الف) بازداشت پیش از قضاوت (بازداشت موقت) 66
- ب) بازداشت پس از صدور حکم 66
- 12. زندانی کردن 66
- ج) بازداشت به عنوان مجازات و حدّ (بازداشت تنبیهی) 67
- فصل هفتم: آسیب های دادرسی از نظر پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله 68
- اشاره 68
- 1. رشوه ستانی قاضی 68
- 2. هدیه گرفتن قاضی 69
- 3. شتاب زدگی در قضاوت 70
- 4. قضاوت در شرایط روحی نامناسب 72
- 5. تبعیض 72
- کتاب 75
- کتاب نامه 75
- نشریه 76
انسان ها برنامه دارد. برپایی حق و عدالت در جامعه، آرمان هر انسانی است و هدف پیامبران نیز کمک به انسان ها برای برپایی عدالت بوده است.(1)
یکی از منابع قوانین اسلام، سنّت و روش پیامبر گرامی اسلام است و با بررسی شیوه های دادرسی آن حضرت می توان اساس و ارکان دادرسی را در اسلام به دست آورد.
2. یکی از ویژگی های انسان، الگویابی و اسوه پذیری اوست. به این معنی که هر انسانی برای پذیرش یک فکر و عقیده به دنبال اسوه و الگو است و بدون یافتن الگوی مناسب، آن ایده را دست نایافتنی قلمداد می کند.
یکی از مزیت های بررسی آیین دادرسی پیامبراعظم صلی الله علیه و آله، معرفی الگو و اسوه مناسب است که سبب می شود مخاطب، آیین دادرسی اسلام را در کنار نمونه و الگوی اجرایی آن به درستی بشناسد.
3. پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله از جایگاه والای عصمت برخوردار است و هیچ گونه لغزشی در رفتارهایش به چشم نمی خورد. بنابراین، شیوه های دادرسی ایشان، حد فاصل بین نظریه های قضایی پیش و پس از اسلام است و معیار و میزان مناسبی برای سنجش درستی یا نادرستی آیین های مختلف دادرسی به شمار می رود.
4. با بررسی شیوه های دادرسی آن حضرت، زوایای مختلف زندگی ایشان روشن تر می شود و بدین وسیله به تهمت های ناروایی که دشمنان به آن حضرت وارد کرده اند، علمی و منطقی تر می توان پاسخ داد.
5. دادرسی پیامبر اسلام، تطبیق عملی و دقیق آیات قرآن است.
1- نک: حدید: 25.