آشنایی با فقه حنفی صفحه 20

ص:34

تفصیل هر کدام از شرایط بالا را در جدول زیر ملاحظه فرمایید:

شرایط اجتهادشرایط عمومیبلوغرأی و اجتهاد شخص نابالغ صحیح و قابل اعتماد نیست. (1)

عقلمجتهد دارای ادراکات سالمی باشد،بتواند امور را درک کرده و منافع و مضار آن را تشخیص دهد و از عیوبی که با عقل منافات دارد-از قبیل دیوانگی،گیجی و سفاهت-مبرّا باشد. (2)

تیزهوشی و خوشذهنیبار سنگین مجتهد در رابطه با استنباط احکام مربوط به همین شرط است

ایمانمجتهد باید به ضروریات دین علم و آگاهی داشته باشد،هرچند علم و آگاهی به دقایق علم کلام شرط اجتهاد نیست. (3)

شرایط اجتهادشرایط اساسیمعرفت و آگاهی به زبان و ادبیات عربمجتهد باید به زبان و ادبیات عرب-از قبیل صرف،نحو،بلاغت،معانی مفردات و جملات و...-آشنایی داشته باشد. (4)

معرفت و آگاهی به قرآن کریممجتهد نسبت به علومی که با قرآن کریم ارتباط دارند-از قبیل علوم ناسخ و منسوخ،مکی و مدنی،عام خاص،مطلق و مقید،محکم و متشابه و...-دارای اطلاع کافی باشد.

معرفت و آگاهی به سنت نبوی و علم حدیثبر مجتهد لازم است که راجع به سنت نبوی آنچه را که متعلّق به احکام است آگاهی داشته باشد.و نیز به علم حدیث آگاه باشد،تا به وسیله آن،احادیث متواتر،مشهور،آحاد و غیره را از هم بازشناسد و به اسباب