تفاوت دیه زن و مرد از دیدگاه مذاهب اسلامی صفحه 149

ص:157

5- مقدار دیه موها

الف) مقدار دیه موی سر

مذاهب اسلامی درباره مقدار دیه از بین رفتن موی سر انسان، درصورتی که دیگر نروید، اختلاف دارند. فقهای امامیه، حنفی و برخی از فقهای حنبلی گفته اند:

اگر موی سر انسان، به هر وسیله ای، به طور کامل از بین برود و دیگر نروید، دیه کامل واجب می شود؛ فرق نمی کند مجنی علیه زن باشد یا مرد، بزرگ باشد یا کوچک.(1)

فقهای حنفی، دلیل آن را از بین رفتن کامل زیبایی می دانند؛ چنانچه داماد افندی، گفته است:

اگر موی سر، نروید، دیه کامل واجب است؛ زیرا زیبایی به طور کامل از بین می رود... همچنین دلیل ما، روایت علی علیه السلام در این زمینه می باشد که فرموده است:

«وفی الرأس إذا حلق ولم یبیت الدیه کامله؛ اگر موی سر تراشیده شود و دیگر نروید، دیه کامل دارد». این روایت، گرچه موقوفه است، اما موقوفه در این زمینه همانند مرفوعه می باشد؛ زیرا موی سر، از چیزهایی است که مقدار دیه آن، معین شده است و نیازی به قیاس در این زمینه نیست.(2)

اما اگر موی سر، دوباره بروید، مذهب حنفی و برخی از فقهای حنابله که به وجوب دیه کامل در از بین رفتن تمام آن معتقد بودند، در روییدن دوباره آن، چیزی لازم نمی دانند. ولی مشهور فقهای امامیه، در صورت روییدن دوباره، در موی زن، قائل به پرداخت مهرالمثل آن و در موی مرد، قائل به حکومت شده اند؛ چنانچه علامه حلّی، یکی از فقهای امامیه، در عبارتی به آن اشاره کرده و می گوید:

اگر کسی که آب داغ را روی سر انسانی بپاشد و موی سر او بریزد؛ طوری که دیگر نروید، در آن، دیه کامل واجب است، اما اگر بروید، ارش دارد. اگر