تفاوت دیه زن و مرد از دیدگاه مذاهب اسلامی صفحه 86

ص:94

1- (1) جصاص، أحکام القرآن، ج 2، ص 335.
2- (2) همان، ص 336.
3- (3) همان، ص 337.

دوم: از اطلاق دیه در آیه مذکور، دیه کامل فهمیده نمی شود و احتمال می رود که مراد از آن، دیه کامل اهل کتاب باشد؛ نه دیه کامل فرد مسلمان. با چنین احتمالی، تمسک به اطلاق آیه مشکل است.

اما درباره استناد به روایت ابن عباس، فخر رازی نقل کرده که «ابوعمر» درباره آن گفته است: «هذا الحدیث لیّن، ولیس فی مسئله حجه؛ این حدیث، سست است و در این مورد، حجت نیست»؛(1) بنابراین، حدیث نیز از اعتبار ساقط است و قابل استناد نمی باشد.

مذاهب مالکی و حنبلی

اشاره

فقهای این دو مذهب، معتقدند دیه ذمّی کتابی، یهودی باشد یا نصرانی، نصف دیه مسلمان و دیه مجوسی، هشت صد درهم است. آنان برای اثبات مدعای خود، به ادله ذیل استدلال کرده اند:

1. آیه أَ فَمَنْ کانَ مُؤْمِناً کَمَنْ کانَ فاسِقاً لا یَسْتَوُونَ ؛(2) «آیا کسی که باایمان باشد، مانند کسی است که فاسق است؟ هرگز این دو، برابر نیستند».

2. آیه لا یَسْتَوِی أَصْحابُ النّارِ وَ أَصْحابُ الْجَنَّهِ أَصْحابُ الْجَنَّهِ... ؛(3) «هرگز دوزخیان و بهشتیان یکسان نیستند».

3. آیه أَ فَنَجْعَلُ الْمُسْلِمِینَ کَالْمُجْرِمِینَ ؛(4) «آیا مؤمنان را همچون مجرمان قرار می دهید».

با توجه به اینکه این آیات، بر نفی مساوات بین مسلمان و کافر دلالت می کند، پس لازم است که دیه آنها نیز کمتر از دیه مسلمان باشد.