احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 1 صفحه 285

ص:298

1- (1) وسائل الشیعه 380:21، باب 17، من ابواب احکام الاولاد، ح 1.
2- (2) همان: 383، ح 11-12-13.
3- (3) المبسوط 205:5.
4- (4) قواعد الأحکام 99:3.
5- (5) موسوعه الامام الخویی 199:32.
6- (6) ر. ک: المبسوط 205:5، جواهر الکلام 236:31، تحریر الوسیله 309:2، تفصیل الشریعه (کتاب النکاح): 520.
7- (7) مقصود، ماده 1158 و 1159 قانون مدنی است که قبلاً بدان ها اشاره نمودیم.

گفتار سوّم: نسب ناشی از شبهه و زنا

الف: نسب ناشی از وطی به شبهه

1. شبهه در لغت و اصطلاح

شبهه در لغت به معنی اشتباه(1) است و اشتباه عبارت از تصوّر نادرست و برخلاف حقیقت است که ممکن است انسان از چیزی داشته باشد. و مقصود از آن در فقه این است که مردی با زنی به اعتقاد وجود رابطه زوجیت، نزدیکی نماید و حال آن که در حقیقت رابطه مزبور موجود نباشد، این عمل را نزدیکی به شبهه یا وطی به شبهه گویند.

البتّه در این که این اعتقاد باید در چه مرحله ای باشد میان فقیهان اختلاف نظر وجود دارد و اجمال آن بدین قرار است:

1 - بعضی معتقدند در تحقّق شبهه، عدم علم به تحریم کافی است، بنابراین نزدیکی دیوانه و کسی که در خواب است و مانند آن نیز داخل در این مفهوم خواهد بود. شیخ طوسی در نهایه(2) و شهید ثانی در مسالک(3) و بعضی از معاصرین(4) این نظریه را پذیرفته اند.

2 - از عبارات برخی دیگر از فقها استفاده می شود که در تحقّق شبهه، ظنّ به حلّیت کافی است. بنابراین شامل مطلق ظن هر چند ظنی که معتبر هم نباشد، می گردد. در این