احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 1 صفحه 322

ص:335

1- (1) تحریر الوسیله 54:2، مسأله 17.
2- (2) السرائر 308:3؛ الجامع للشرائع: 343؛ شرائع الاسلام 156:3-157؛ کشف الرموز 319:2؛ مسالک الافهام 125:11.
3- (3) نهایه المرام 440:1؛ ریاض المسائل 150:13؛ جواهر الکلام 153:35؛ مهذّب الاحکام 247:21.
4- (4) ریاض المسائل 150:13؛ مهذّب الاحکام 247:21.
5- (5) تفصیل الشریعه - کتاب الاقرار: 463.
6- (6) وسائل الشیعه 278:26، باب 9، من ابواب میراث ولد الملاعنه، ح 1.
7- (7) همان: 279-280، ح 2 و 4.

ندارد مثل این که هر دو همسن یا اختلاف سنّی آنان بسیار کم باشد، در چنین موردی امکان الحاق و اثبات نسب شرعاً و عادتاً ممکن نیست.

ب - نبودن منازع، از دیگر شرایط لازم برای نفوذ اقرار به نسب، این است که منازعی در بین نباشد و در صورت تنازع دو نفر نسبت به یکدیگر، اگر یکی از آن دو صاحب فراش است، فرزند ملحق به او است و اگر هیچ کدام صاحب فراش نیستند، برای هر کدام که بینه اقامه شود، فرزند ملحق به او خواهد بود و در صورتی که بینه نباشد، اگر فرزند کبیر باشد و یکی از آن دو را تصدیق کند اقرار شخص مورد تصدیق مؤثر واقع می شود و اگر هیچ یک از این راه ها نباشد، باید حاکم برای رفع منازعه به قرعه متوسل شود.

ج - مجهول النسب بودن مقرّ به، به این معنی که اقرار در مورد کسی نافذ است که نسبش معلوم نباشد، بنابراین اگر اقرار به فرزندی کسی بنماید که در فراش دیگری است و نسب او معروف و مشخص است، پذیرفته نیست، زیرا نسبی که شرعاً ثابت گردیده است، قابل انتقال و تغییر نیست.(1)

د - تصدیق، یکی دیگر از شرایط صحّت اقرار، این است که باید مفاد آن مورد تصدیق مقّر له قرار گیرد، امّا اگر انکار کند، اقرار مقرّ صحیح و نافذ نخواهد بود، البته شرط تصدیق فقط در مواردی است که مقرّ له بالغ و عاقل باشد. در این مسأله بین فقها اختلافی نیست و برخی ادّعای اجماع نموده اند.(2) امّا اگر مقرّ له صغیر و یا مجنون باشد، شرط تصدیق معتبر نیست.(3) برخی از فقیهان در این خصوص نیز ادّعای اجماع نموده اند.(4)

3- شرایط نفوذ اقرار به نسب در حقوق مدنی

اقرار بدان جهت کاشف از حقیقت و دارای نفوذ حقوقی است که انسان عاقل به زیان خویش اقدامی نمی کند و ظاهر این است که از واقع خبر می دهد، پس اگر به حکم عقل یا متعارف، نادرستی اخبار، مسلّم باشد، اثر ندارد. هم چنین گفته مقرّ از این لحاظ که