احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 1 صفحه 343

ص:356

1- (1) ر. ک: معجم الوسیط: 72؛ معجم القاموس المحیط: 150، فرهنگ فارسی عمید 537:1.
2- (2) سید محمدرضا گلپایگانی، مجمع المسائل 175:2؛ سید ابوالقاسم خویی، صراط النجاه 335:1، سیدعلی سیستانی، منهاج الصالحین، 211:2؛ لطف الله صافی، جامع الاحکام 43:2-44.
3- (3) جامع المسائل 435:1.

3- ادلّه حرمت تبنّی

1 - اگر کسی بداند کودکی از او به وجود نیامده است، حق ندارد او را به خود ملحق سازد، بلکه واجب است در صورتی که ظاهراً به او ملحق شود، او را از خود نفی نماید.(1) علامه حلّی در استدلال بر این فتوا می نویسد: «سکوت و عدم نفی از طرف کسی که این کودک را در اختیار دارد موجب می شود به وی ملحق گردد و به منزله اعتراف او به نسب این کودک می باشد و این عمل به اجماع فقها حرام است».(2)

2 - در روایات صحیح از امام صادق و امام باقر علیهما السلام نقل شده که فرموده اند: تبّری از نسب و نفی آن به منزله کفر به خداوند متعال است. «کَفَرَ بِاللهِ مَنْ تَبَرَّأَ مِنْ نَسَبٍ وَإِنْ دَقَّ».(3)اطلاق این روایات شامل مسأله مورد بحث می باشد، زیرا کسی که فرزند دیگری را با فرزندخواندگی به خود ملحق می سازد، او را از کسی که شرعاً به او ملحق می باشد، نفی می کند و این امر غیر جایز و حرام است.

3 - در برخی دیگر از روایات کسی که ادّعای نسب غیر معروف و مجهول را می کند، لعن گردیده است، مانند آن که از پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله نقل شده که فرموده است: «لَعَنَ اللهُ... وَمَنِ ادَّعیَ نَسَبَاً لایُعْرَفُ».(4) 4 - مترتّب ساختن احکام و آثار اولاد بر فرزند خوانده، موجب اختلاط انساب می گردد و مفاسد بسیاری در پی خواهد داشت که هر کدام از آن ها برای حکم به حرمت تبنّی، کافی است.

4- عدم اثبات نسب با تبنّی

فرزند خواندگی در حقوق اسلامی، منشأ اثر نیست و آثار نسب بر آن مترتّب نمی گردد. بنابراین فرزند خوانده از پدر یا مادر خوانده ارث نمی برد، آنان هم از او ارث