احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 1 صفحه 356

ص:369

1- (1) ر. ک: فاضل لنکرانی، جامع المسائل 434:1-435.
2- (2) کشور تونس تحت نفوذ حقوق کشورهای غربی به ویژه حقوق فرانسه، به منظور حمایت و سرپرستی اطفال بدون سرپرست، نهاد حقوقی فرزندخواندگی را در چهارم مارس 1958 میلادی مطابق با دوازدهم شعبان 1377 هجری قمری به تصویب رساند. سید حسین صفایی، اسدالله امامی، حقوق خانواده 29:2.
3- (3) سید حسین صفایی، اسدالله امامی، مختصر حقوق خانواده: 278.

در سال 1354 قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست به تصویب رسید. این قانون نخستین گامی است که حقوق ایران برای شناسایی و منظّم ساختن روابط اخلاقی این گونه کودکان با خانواده ها برداشت. در این قانون جانب احتیاط رعایت شده و به احترام سنّت های مذهبی و ملّی یک باره و به طور صریح فرزندخواندگی عنوان نشده است.(1)

این قانون برای حمایت بیش تر از اطفال بی سرپرست، ضوابطی برای سرپرستی اطفال مقرّر داشت و آن را به صورت یک نهاد حقوقی درآورد(2) و در حقیقت آموزه های مذهبی در مورد تکریم و سرپرستی ایتام و اطفال بی سرپرست را، ضابطه مند ساخت.

به موجب این قانون تحت ضوابط و شرایطی، خانواده های فاقد فرزند می توانند کودکانی را که سرپرست ندارند سرپرستی کنند، بدون آن که آثار ناشی از قرابت نسبی از قبیل ارث و حرمت نکاح ایجاد شود.

هدف مقنّن در تصویب این قانون در مادۀ 2 بدین شکل عنوان شده است: «این سرپرستی به منظور تأمین منافع مادّی و معنوی طفل برقرار می گردد، ولی در هر حال از موجبات ارث نخواهد بود».

شرایطی که در این قانون برای سرپرستی مقرّر شده، برخی مربوط به سرپرست و بعضی راجع به طفل تحت سرپرستی است.

شرایط مربوط به سرپرستان، به طور اجمال بدین قرار است:

الف: وجود رابطه نکاح بین زن و مرد سرپرست، یعنی مرد سرپرست دارای همسر باشد (وجود خانواده).

ب: اقامت در ایران.

ج: توافق برای سرپرستی.

د: انقضای پنج سال از تاریخ ازدواج.

ه -: یکی از زوجین حداقّل سی سال تمام داشته باشد.