احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 1 صفحه 381

ص:394

1- (1) سید حسن امامی، حقوق مدنی 188:5-189.
2- (2) همان، 189.
3- (3) ر. ک: کشف المرموز 121:2؛ ایضاح الفوائد 43:3-44؛ التنقیح الرائع 42:3؛ الحدائق الناضره 317:23؛ بلغه الفقیه 121:3.
4- (4) بدایه المجتهد ونهایه المقتصد 35:2؛ ابن قدامه، المغنی 206:9؛ بدائع الصنائع 398:3.

ط: ادلّه فقهی ایجاد قرابت با شیرخوارگی

1 - در آیه 23 سوره مبارکه نساء، زنانی که ازدواج با آن ها ممنوع است، ذکر شده و در ادامه به کسانی که از طریق شیرخوارگی محرمیت یافته اند، اشاره دارد و می فرماید: ومادرانی که شما را شیر داده اند و خواهران رضاعی شما بر شما حرامند. (وَ أُمَّهاتُکُمُ اللاّتِی أَرْضَعْنَکُمْ وَ أَخَواتُکُمْ مِنَ الرَّضاعَهِ ). از این آیه استفاده می شود که یکی از اسباب حرمت ازدواج، رضاع و شیرخوارگی است.

در این قسمت تنها به دو دسته، یعنی خواهران و مادران رضاعی اشاره شده است، ولی طبق روایات فراوانی که در دست است، محارم رضاعی منحصر به اینها نیستند، بلکه تمام کسانی که از نظر ارتباط نسبی، ازدواج با آن ها حرام است، از نظر شیرخوارگی نیز حرام می شود.

2 - روایاتی در حدّ استفاضه، بلکه به تواتر، بر این حکم دلالت دارد؛ به عنوان نمونه:

الف: حدیث مشهور و معروف از پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله که فرموده است: با ارتباط رضاع و شیرخوارگی حرام می شود همان هایی که با ارتباط نسبی حرام می گردد. «یَحْرُمُ مِنَ الرَّضَاعِ مَا یَحْرُمُ مِنَ النَّسَبِ».(1)در معنی آن گفته شده، این حدیث شریف، ناظر به آیه ای که در بیان نهی از ازدواج با محارم نسبی وارد شده، می باشد و مقصود از جمله «مَا یحْرُمُ» این است که، عناوین هفت گانه محارم نسبی، یعنی مادر، دختر، خواهر، عمّه، خاله، دختر برادر، دختر خواهر، با ارتباط رضاعی و شیرخوارگی نیز موجب حرمت می گردند. بنابراین از این جمله، عنوان انتزاع می شود و آن عنوان، ملاک و مناط حکم قرار می گیرد و در هر کجا موجود شد، حکم مترتّب می گردد.

به تعبیری دیگر، آن چه را که نسب طبیعی و حقیقی از عناوین هفتگانه ایجاد می نماید، ارتباط رضاعی و شیرخوارگی نیز می تواند آن عناوین را ایجاد نماید و در حقیقت، رضاع نازل منزله ولادت به حساب آمده و مانند نسبت، موجب تحریم می گردد.(2)