احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 1 صفحه 387

ص:400

1- (1) برای توضیح بیش تر ر. ک: موسوعه احکام الاطفال وادلتها 260:1 الی 298.
2- (2) جواهر الکلام 309:29.
3- (3) النهایه: 462؛ الخلاف 302:4، مسأله 73؛ السرائر 553:2، 554.
4- (4) شرائع الاسلام 285:2.
5- (5) جواهر الکلام 314:29، 315.
6- (6) الکافی 441:5، ح 8 و 447، ح 18؛ وسائل الشیعه 404:20، باب 16 من ابواب ما یحرم بالرضاع، ح 1-2.

ازدواج نماید و مادر یا جدّه یا خواهر یا زنِ پدر و یا زن برادر او، این دختر را با رعایت شرایطی که لازم است، شیر دهند، نکاح انجام شده باطل می شود.

به بیانی دیگر، همان طور که اگر مادرِ فردی به دختری شیر دهد، این دختر، خواهر رضاعی او می گردد و ازدواج با او حرام است، هم چنین اگر با دختری ازدواج نماید و بعد از آن مادرش او را شیر دهد، این دختر خواهر رضاعی وی می گردد و عقد نکاح منفسخ ودائماً بر او حرام می شود و همین طور است در مورد دیگر فروعات. مستند این حکم نیزروایات(1) است.

با توجّه به آن چه گفته شد معلوم گردید، قرابت رضاعی فقط از حیث حرمت نکاح، مؤثر است و سایر آثار قرابت نسبی، از قبیل وجوب انفاق و توارث، در قرابت رضاعی نیست و در همان حدود قرابت نسبی مانع نکاح است.

ل: قرابت رضاعی در حقوق مدنی

ماده 1046 قانون مدنی ایران به پیروی از فقه امامیه دربارۀ شرایط قرابت رضاعی و اثر آن، چنین مقرّر می دارد: «قرابت رضاعی از حیث حرمت نکاح در حکم قرابت نسبی است، مشروط بر این که:

اوّلاً: شیر از حمل مشروع حاصل شده باشد.

ثانیاً: شیر مستقیماً از پستان مکیده شود.

ثالثاً: طفل لا اقل یک شبانه روز و یا پانزده دفعۀ متوالی، شیر کامل خورده باشد، بدون این که در بین، غذای دیگر یا شیر زن دیگر را بخورد.

رابعاً: شیر خوردنِ طفل قبل از تمام شدن دو سال از تولّد او باشد.

خامساً: مقدار شیری که طفل خورده است از یک زن و از یک شوهر باشد؛ بنابراین اگر طفل در شبانه روز مقداری از شیر یک زن و مقداری از شیر زن دیگر بخورد، موجب حرمت نمی شود، اگر چه شوهر آن دو زن، یکی باشد.