احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 1 صفحه 389

ص:402

گفتار سوم: کودک و حق نفقه

1- نفقه در لغت و اصطلاح

در لغت عرب، «نفق الشیء» به معنای، از بین رفت، نابود شد و «انفق المال» به معنی مال را مصرف نمود، خرج کرد، آمده است. «نفقه» اسم است برای مالی که صرف هزینه زندگی می شود و جمع آن، نفاق مثل رقبه و رقاب.(1) و در فارسی، نفقه به معنی هزینه، خرج، خرجی، آن چه هزینۀ عیال و اولاد می شود، روزی و مایحتاج معاش، آمده است.(2)

کسی که عهده دار نفقه است و مسئول پرداخت آن می باشد «منفِق» وکسی که نفقه به او داده می شود «منفَق علیه» و اگر متعدّد باشند «منفَق علیهم» می گویند.

معنی اصطلاحی آن نیز نزدیک به معنی لغوی آن است، بنابراین نفقه در اصطلاح فقهی، عبارت از چیزهایی است که شخص برای ادامه زندگی به آن ها محتاج است، از قبیل: خوراک، پوشاک، مسکن و اساس منزل و همه آن چه که یک شخص در زندگی به طور متعارف به آن نیازمند است.(3)

از آن جا که لوازم زندگی را به دشواری می توان شماره کرد و پیشرفت تمدّنِ بشری هر روز نیازهای تازه ای به وجود می آورد و مفهوم نیازهای پیشین را نیز تغییر می دهد، بدین جهت فقیهان برای نفقه، حدّ معینی مشخص ننموده اند.