احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 1 صفحه 402

ص:415

1- (1) مستدرک الوسائل 7:13، ح 3.
2- (2) کشف اللثام 596:7-597.
3- (3) ر. ک: المبسوط 34:6؛ شرائع الاسلام 352:2؛ جواهر الکلام 372:31.

نیست. هم چنین اگر به جهت اشتغال به تحصیل علومی که بر او واجب است، قادر به تأمین نفقه خود نیست، پردخت نفقه او واجب می باشد».(1)

عبارت آیه الله فاضل لنکرانی در تفصیل الشریعه نیز این گونه است.(2)

10- مقدار نفقه

در عبارات فقها، مقدار نفقه اقارب تعیین نشده است،(3) اعمّ از این که اولاد باشد یا پدر و مادر، بر خلاف نفقه زوجه که میزان آن با توجّه به نیاز و تمکّن مالی زوج و نیز شأن زوجه و مقایسۀ او با زنانی که در سطح زندگی او می باشد، تعیین می گردد.

مرحوم محقّق در این باره می نویسد: «در نفقه اقارب، حدّ و اندازه ای تعیین نگردیده است، بلکه به اندازه نیاز و رفع حاجت از طعام و پوشاک و مسکن، واجب است تأمین گردد».(4)

ادلّه این مسأله عبارت است از:

1 - لازمه اطلاق ادلّه در این گونه موارد مراجعه به عرف است و عرف پرداخت نفقه را به اندازه رفع حاجت لازم می داند، نه بیشتر.

2 - قرآن دستور می دهد که در زندگی دنیا با پدر و مادر به نیکی رفتار کن. (وَ صاحِبْهُما فِی الدُّنْیا مَعْرُوفاً )(5) ؛ از این آیه استفاده می شود، همراهی و کمک و فرمانبرداری نسبت به پدر و مادر واجب است، از جمله بر آورده کردن حاجات و نیاز آن ها بر طبق عرف و عادت مردم. بی گمان نسبت به اولاد به ویژه کودکان نیز این چنین است، زیرا این دو در ملاک یکسان می باشند و قائل به تفصیل بین آنان وجود ندارد، یعنی هر کس مصاحبت و همراهی با پدر و مادر را واجب می داند، نسبت به فرزندان نیز واجب می شمرد.(6)