احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 1 صفحه 439

ص:452

1- (1) النهایه: 504، المقنعه: 531، السرائر 653:2، جواهر الکلام 291:31.
2- (2) الروضه البهیه 463:5.
3- (3) الکافی 45:6، ح 3.
4- (4) ر. ک: مسالک الافهام 424:8.
5- (5) الخلاف 132:5-133، المبسوط 41:6، شرائع الاسلام 346:2-347، الروضه البهیه 463:5، تفصیل الشریعه (کتاب النکاح): 561.
6- (6) تحریر الوسیله 313:2.

حق حضانت آنان ساقط می گردد، زیرا در این صورت طفل از خیانت در امان نیست(1) ، برخی دیگر فرموده اند: اگر یکی از پدر و یا مادر عادل و دیگری فاسق باشد، آن که عادل است نسبت به حضانت اولویت دارد.(2) ولی بسیاری از فقها این شرط را لازم ندانسته اند، هر چند احتیاط در رعایت آن است.

10- سلب حضانت از دارنده ی اولویت

در احکام فقهی با توجه به مصلحت طفل، امکان سلب حضانت یا به تعبیر دیگری، سقوط آن از کسی که اصولاً باید دارای اولویت باشد، پیش بینی شده است. از آن چه ذکر شد موارد سقوط حضانت یا مواردی که مانعی برای اجرای آن پیدا شود، روشن گردید که عبارتند از:

الف: جنون پدر یا مادر.

ب: ازدواج مادر با مرد دیگری غیر از پدر کودک.

ج: ابتلای پدر یا مادر به بیماریهای واگیر و صعب العلاج.

د: سوء اخلاق (عدم شایستگی اخلاقی).

در صورتی که پدر یا مادری که عهده دار حضانت طفل می باشند، شایستگی اخلاقی برای این امر نداشته باشند به گونه ای که موجب ضرر طفل باشد، حق حضانت آن ها ساقط می گردد. آیه الله فاضل لنکرانی در این باره می گوید: «حق حضانت از مادری که از جهت اخلاقی مضّر به حال طفل باشد، ساقط می گردد».(3)

11- حق ملاقات طفل در مدّت حضانت

در صورتی که به علَّت طلاق یا به هر جهت دیگر، والدین طفل جدای از یکدیگر زندگی کنند، هر یک از ایشان که طفل تحت حضانت او نیست، حق ملاقات با او را دارد، این امر با توجّه به آثار روحی و عاطفی آن مورد توجّه قرار گرفته و فقها به این حق تصریح نموده اند.