احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 1 صفحه 466

ص:479

1- (1) ر. ک: مسالک الافهام 49:7، تراث شیخ الاعظم، کتاب النکاح: 61، عروه الوثقی، (احکام صلاه القضاء)، 74:3-75، مسأله 36، موسوعه الامام الخویی 311:3-312، مستمسک العروه الوثقی 102:7.
2- (2) تحریر الوسیله 13:2، (کتاب الحجر) مسأله 11.
3- (3) الدر المنضود 282:2-283.
4- (4) سوره تحریم 6:66.

کلمه «قوا» از ماده وقایه، به معنی منع نمودن و محافظت کردن است.(1) و مقصود از اهل، اهل بیت (خانواده انسان) و اقربا می باشد و اولاد را نیز شامل می شود.(2)

از این آیه شریفه، به قرینه وعید به عذاب شدید (وَقُودُهَا النّاسُ وَ الْحِجارَهُ ) استفاده می شود بر مؤمنین واجب است اولاد خود را از ارتکاب هر چه خداوند نسبت به آن وعید عذاب داده، منع و محافظت نمایند، هم چنان که واجب است نفس خود را نیز از انجام آن باز دارند، هم چنین بر آن ها واجب است فرزندان را به اطاعت از خداوند و آن چه در ترکش عذاب است، امر نمایند.

تحقّق این امر متوقّف بر تربیت صحیح فرزندان است به گونه ای که اصول و مبانی اعتقادی را بپذیرند و ضمن آگاهی نسبت به احکام الهی، به انجام واجبات و ترک محرّمات ترغیب و تشویق گردند، تا بعد از آن که به سن تکلیف رسیدند، به اطاعت از پروردگار عادت نمایند و او را عصیان ننمایند، مفسّرین در ذیل این آیه، به این معنی اشاره نموده اند.(3)

2 - درباره فرزندان، کار را با مشاوره شایسته انجام دهید. «وَأتَمِرُوا بَینَکُم بِمَعرُوفٍ».(4)چنانکه پیش تر ذکر نمودیم «وأتمروا» از ماده «ایتمار» گاه به معنی پذیرا شدن دستور و گاه به معنی مشاوره می باشد، و در این جا معنی دوّم مناسب تر است. تعبیر به «معروف» هم تعبیر جامعی است که هرگونه مشاوره ای که خیر و صلاح در آن باشد را شامل می گردد.

به هر صورت، این جمله خطاب به زوجین (پدر و مادرِ طفل) است، آیه در مقام بیان حکم طلاق و اجرت شیر دادن فرزند به همسر است و از آن استفاده می شود بر زوجین واجب است در مورد فرزند مشاوره شایسته و نیکو داشته باشند و از آن جا که امر به مشاوره، مطلق است، اختصاص به مورد، یعنی مسأله شیر دادن طفل ندارد. بنابراین تربیت