احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 1 صفحه 478

ص:491

1- (1) کتاب البیع 488:2.
2- (2) المبسوط 200:2، شرائع الاسلام 15:2، مجمع الفائده و البرهان 157:8، الروضه البهیه 78:5، الحدائق الناضره 589:22.
3- (3) مهذّب الاحکام 366:16، مجمع الفائده و البرهان 160:8، جواهر الکلام 422:15، مسالک الافهام 162:4.
4- (4) امام خمینی رحمه الله، کتاب البیع 462:2.
5- (5) ر. ک: موسوعه احکام الاطفال و ادلتها 666:1 و بعد از آن، 235:2 و بعد از آن.
6- (6) جواهر الکلام 422:15.

5 - ادّله ای که دلالت بر وجوب حضانت لقیط دارد(1) بر وجوب تربیت ایتام و صغار بی سرپرست نیز دلالت دارد و قدر متیقّن از آن حاکم است.

6 و 7 - سیره متشرّعه، و ولایت بر حسبه، توضیح این دو در مباحث گذشته ذکر شد.(2)

8 - عموم بعضی از روایات. علاوه بر ادّله ای که ذکر شد، عموم و اطلاق بعضی از اخبار نیز بر مسأله مورد بحث دلالت دارد.

16- فضیلت تربیت و پرورش ایتام

به شرحی که در بخش نفقه کودک توضیح داده شد، اگر کودک، فقیر و بی سر پرست باشد، حکومت اسلامی باید مصارف او را از خزانه تأمین نماید و بر طبق قوانین مالی اسلام، زندگی یتیمان از درآمدهای مختلف قابل تأمین است، ولی مطلب قابل ملاحظه این است که اسلام سعادت یتیمان را تنها در تأمین زندگی مادّی و تهیه ی غذا و لباس و مسکن نمی داند، یتیم یک انسان است و باید تمام جهات معنوی و شخصیت های فردی او احیا شود، یتیم باید از نوازش ها و محبّت ها از ادب و تربیتی که یک کودک در دامن پدر و مادر بهره مند است، برخوردار باشد. او یک بشر است و علاوه بر مراقبت های جسمی و تغذیه بدنی، به ارضای تمایلات روحی و تغذیه روانی نیز احتیاج دارد.

بدان جهت از شیوه عملی ائمّه معصومین: به ویژه شخص رسول الله و امیرالمؤمنین علیهما السلام و نیز روایات وارده به دست می آید که اسلام اصرار دارد اطفال یتیم در محیط خانواده و در کنار کودکان همان خانواده ها تربیت شوند و علاقه دارد که مردان و زنان مسلمان به جای پدر و مادر، از کودکان یتیم و بی سرپرست نگاهداری نمایند و مانند فرزندان خود مورد محبّت و عطوفت مخصوص قرار دهند.

ظاهراً حکومت اسلامی در اواخر عمر شریف پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و نیز در زمان امیرالمؤمنین علیه السلام و دیگر خلفا، آن قدر توانایی مالی داشت که بتواند در هر شهری مؤسسه ای را