احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 1 صفحه 496

ص:509

1- (1) ر. ک: اسلام و تعلیم و تربیت 221:2.
2- (2) الکافی 47:6، باب تأدیب الولد، ح 3.
3- (3) همان: ح 1، وسائل الشیعه 473:21، باب 82 من ابواب احکام الاولاد، ح 1 و باب 83، ح 1 و 4-5 و 7.
4- (4) الکافی 46:6، باب تأدیب الولد، ح 2.

ودرهفت سال به منزله وزیر با او رفتار می شود، در این موقعیت (تا سن بیست و یک سالگی) اگر رفتار و کردار او رضایت بخش بود، مقصود حاصل شده، در غیر این صورت شما (والدین) به وظیفه خود عمل نموده اید و در پیشگاه پروردگار متعال معذورید. «قالَ: الوَلَدُ سَیِدٌ سَبعَ سِنینَ وَ عَبدٌ سَبعَ سِنینَ وَ وَزیرٌ سَبعَ سِنینَ، فَإِن رَضِیتَ خَلائقَهُ لإِحدَی وَ عِشرِینَ سَنَهً وَ إِلاّ ضُرِبَ عَلی جَنبَیهِ فَقَد أَعذَرتَ إِلَی اللهِ».(1)نزدیک به همین مضمون از امیرالمؤمنین علیه السلام

(2) نیز وارد شده، توضیح بیش تر در خصوص دو مرحله اخیر در مباحث بعدی خواهد آمد.

3- احیای شخصیت کودک

به طور اجمال می توان گفت که مقصود از شخصیت، همان است که به وسیله «من» و «تو» و «او» از آن یاد می کنیم، آن چه این الفاظ از آن حکایت می کنند، همان «شخص و شخصیت» است.

هر فردی در روابط خویش با مردم و در کارهای شخصی خود، دارای روش و سلیقه ای است که سودمند و زیان بخش می باشد، این روش ها سرچشمه ای جز شخصیت انسان و روحیه های مخصوص او ندارد.

در حقیقت، منشأ کارها و خُلق و خوهای مختلف، اعمّ از نیک و بد، همان «شخصی» است که گاه مسئول و سزاوار کیفر شناخته می شود و گاه سزاوار پاداش؛ کارها و خُلق و خوهای مختلف شخص، منوط به راه و روشی است که وی در زندگی برای خود برگزیده و به آن ها عادت کرده است. پس شخصیت هر کسی عبارت است از «او» و رویه ای که به آن عادت کرده و کارآمدهایی که بدست آورده است، از همین جا تفاوت شخصیت ها روشن می شود که می گوییم شخصیت دینی، شخصیت سیاسی، شخصیت علمی، شخصیت اجتماعی و...

عوامل بسیاری در پی ریزی شخصیت کودک مؤثرند، خانواده، مدرسه، محیط خارج و بسیاری از عوامل که در همین مثلث با او مربوط می شوند، شخصیت او را پی ریزی می کنند.(3)