احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 2 صفحه 132

ص:147

1- (1) همان: 236:10، باب 29 من ابواب من یصح منه الصوم، ح 10.
2- (2) همان: ح 5 و 9.
3- (3) همان: ذیل ح 9.
4- (4) همان: ح 1 و 4 و 14.
5- (5) همان: ح 11.
6- (6) ر. ک: موسوعه احکام الاطفال و ادلّتها 18:5.

نمود و تشنه شدند، افطار نمایند. «إِنّا نَأمُرُ صِبْیانَنا بِالصِّیامِ إِذا کانُوا بَنِیَ سَبْعَ سِنیِنَ بِما أَطاقُوا مِنْ صِیامِ الْیَوْمِ... فَمُرُوا صِبْیانِکُمْ إِذا کانُوا بَنِیَ تِسْعَ سِنیِنَ بِالصَّوْمِ ما أَطاقُوا مِنْ صِیامٍ فَإِذا غَلَبَهُمُ الْعَطَشُ، افْطَروُا».(1)آیت الله خویی می گوید: این دسته از روایات دلالت دارد بر این که عبادت کودک صحیح و شرعی است.

(2)د: بعضی از روایات دلالت دارند که روزه مطلوب و پسندیده و دارای فوائدی است؛(3) مانند این که امام صادق علیه السلام میگوید: خداوند متعال فرموده است: روزه برای من است و من خود به آن پاداش خواهم داد. «قالَ: انَّ اللهَ تَعالی، یَقُولُ: الصَّوْمُ لیِ وَأَنَا أُجْزِی عَلَیْهِ».(4)خطاب در این روایات، متوجه هر کسی است که قابلیت خطاب دارد و فرض بر این است، کودک ممیّز چنین قابلیّتی دارد، زیرا وی دارای فهمی که شرط تکلیف است، میباشد، بنابراین روزه برای وی مستحب است.

3- احکام روزه کودک

روزه دارای احکامی است، مثل این که واجب است روزه دار از وقت طلوع فجر تا وقت اذان مغرب، از خوردن و آشامیدن و... اجتناب نماید، حال این پرسش مطرح است که آیا رعایت این احکام برای روزه کودک نیز شرط است؟ ظاهراً چنین است.

بنابراین، کودک نیز باید آن چه بر افراد مکلّف واجب است، در زمانیکه روزه دار است، رعایت کند، زیرا شرایطی که در روزه معتبر است، مربوط به طبیعت روزه است. به عنوان نمونه، ابو بصیر از امام صادق علیه السلام نقل میکند که فرموده است: نسبت دادن دروغ به خدا و رسول او و ائمّه اطهار علیهم السلام روزه را باطل مینماید. در این روایت، موضوع حکم، شخص روزه دار است و در این حکم فرقی بین کودک و بالغ نیست.