احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 2 صفحه 138

ص:153

1- (1) لسان العرب 255:9؛ مصباح المنیر: 424؛ معجم الوسیط: 619.
2- (2) ر. ک: المعتبر 725:2؛ مجمع الفائده و البرهان 350:5؛ ریاض المسائل 513:5؛ العروه الوثقی مع تعلیقات عده من الفقهاء 667:3.
3- (3) سوره بقره 125:2.
4- (4) وسائل الشیعه 533:10، باب 1 من ابواب اعتکاف، ح 1-2-3.

الف: برخی از فقها معتقدند، شرط صحّت اعتکاف، تکلیف است، بنابراین انجام آن از غیر بالغ صحیح نیست.(1)

ب: برخی دیگر گفته اند، به عنوان تمرین بر عبادت، صحیح است.(2)

ج: قول سوّم که قویتر به نظر میرسد این است که اعتکاف کودک ممیّز صحیح است و با انجام آن، مستحق اجر و پاداش میباشد،(3) زیرا عبادات کودک مشروع وصحیح است.

آیت الله فاضل لنکرانی در این باره مینویسد: «در صحّت اعتکاف، بلوغ شرط نیست، چرا که عبادات کودک شرعی است نه تمرینی، و اعتکاف در هیچ وقتی از اوقات، خودش واجب نیست تا وجوب آن از کودک برداشته شود.(4) افزون بر این، اطلاق ادلّه ای که بر استحباب اعتکاف(5) دلالت دارد، کودک ممیّز را نیز شامل میشود.

2- اتمام اعتکاف در روز سوّم

اعتکاف مستحب است، ولی با نذر و عهد و... واجب میگردد و بر طبق دیدگاه مشهور فقها، اعتکاف مستحب در روز سوّم واجب میشود، به این معنی که معتکف مجاز است در روز اوّل و دوّم اعتکاف خود را فسخ و از مسجد خارج شود، ولی با شروع روز سوّم، حق ندارد آن را فسخ نماید، بلکه واجب است به پایان برساند.(6)

حال آیا این حکم در حق کودک ممیّز، بر فرض صحّت اعتکاف وی، جریان دارد؟ ظاهراً چنین نیست، زیرا وجوب اتمام اعتکاف در روز سوّم، حکم الزامی است و کودک، مکلّف و ملزم به رعایت حکم الزامی واجب و یا حرمت، نیست.(7)