احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 2 صفحه 142

ص:157

1- (1) المختصر النافع: 111؛ مدارک الاحکام 15:5؛ جواهر الکلام 25:15.
2- (2) ریاض المسائل 8:5.
3- (3) وسائل الشیعه 45:1، باب 4 من ابواب مقدمات العبادات، ح 11.
4- (4) مقصود از مال صامت، طلا و نقره است، که در زمان های گذشته به عنوان سرمایه تجاری محسوب میگردید. مصباح المنیر: 347.
5- (5) وسائل الشیعه 83:9، باب 1 من ابواب من تجب علیه الزکاه، ح 2.
6- (6) همان: ح 6.

الف: بسیاری از بزرگان فقها که غالباً در دوران های گذشته میزیسته اند (متقدّمین) آن را واجب دانسته اند.(1) آنان برای اثبات مدّعای خود، به ادلّه ای استناد نموده اند که دیگر فقها در دوران های بعدی به آن اشکال کرده اند.(2)

ب: نظریّه دیگری که مشهور است و برخی دیگر از فقهای گذشته(3) و بعد از آنها(4) تا معاصرین،(5) آن را پذیرفته اند، این است که در فرض مزبور زکات واجب نیست و دلیل آن، هم بعضی از آیات است مثل آیه شریفه (خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَهً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَکِّیهِمْ بِها)6 . چرا که از آن استفاده میشود، پرداخت زکات سبب محو گناهان میباشد و غیر بالغ به دلیل این که تکلیف ندارد، گناهی بر او نیست(6) و همچنین اصل،(7) به این معنی که به مقتضای اصل، زکات بر اموال کودکان واجب نیست. هم چنین اجماع(8) و حدیث رفع به تقریبی که پیش تر ذکر شد قابل استناد میباشد. افزون بر این ها بعضی از روایات به طور خاص بر این حکم دلالت دارند، مانند:

1 - در روایت صحیح، زراره از امام باقر علیه السلام نقل نموده که فرموده است: در اموال یتیم، زکات واجب نمیشود. «لَیْسَ فیِ مالِ الْیَتیِمِ زَکاهٌ».(9) 2 - در روایت موثقه، ابی بصیر میگوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که میفرمود: در مال یتیم زکات واجب نیست و بر او نماز واجب نمیباشد. هم چنین بر جمیع غلاّت وی،