احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 2 صفحه 157

ص:172

1- (1) جواهر الکلام 16:18؛ تفصیل الشریعه، کتاب الحج 7:1.
2- (2) المقنعه: 384؛ النهایه: 202؛ شرائع الاسلام 224:1؛ تذکره الفقهاء 23:7؛ تحریر الوسیله 340:1
3- (3) کشف اللثام 72:5؛ ریاض المسائل 13:6؛ جواهر الکلام 30:18؛ موسوعه الامام الخویی، کتاب الحجّ 15:26.
4- (4) وسائل الشیعه 42:1، باب 4 من ابواب مقدمه العبادات، ح 1.
5- (5) مقصود از حجه الاسلام، حجّی است که بر مسلمانان با شرایط خاصی واجب شده.
6- (6) وسائل الشیعه 45:11، باب 13 من ابواب وجوب الحج و شرایطه، ح 1.
7- (7) همان: ح 2.

آیت الله فاضل لنکرانی در این باره مینویسد: «این روایات دلیل است بر این که بر حج کودک، حجه الاسلام صدق نمیکند و حج واجب محسوب نمیگردد، هرچند تمام شرایط لازم دیگر را غیر از بلوغ داشته باشد».

-1

3- مشروعیّت حج کودک

از آن چه گذشت معلوم شد، حج بر کودک واجب نیست، هم چنین به سبب نذر و عهد و قسم نیز واجب نمیشود، زیرا به اجماع فقها یکی از شرایط صحّت نذر و عهد و قسم بلوغ است.(2)

پرسشی که مطرح است این است که آیا حج استحبابی در حق کودک جعل شده؟ و اگر به جای آورد، صحیح است و مستحق اجر و پاداش برای خود و والدین خویش میباشد؟ و اگر حج وی صحیح است، چنان چه مُحرم شد و یا ولی، او را مُحرم نمود، باید خودش محرّمات احرام را ترک نماید؟ و یا بر ولی واجب است او را از ارتکاب آنها منع نماید؟ و اگر مرتکب محرّمات احرام شد، کفّاره بر او واجب است، یا خیر؟ و در صورت اوّل، مسئول پرداخت آن کیست؟ ولی یا خودش بعد از بلوغ؟ و در صورتیکه پرداخت کفّاره بر ولی واجب است، باید از اموال خودش بپردازد یا از اموال کودک؟

در ادامه با اختصار به تحقیق در مورد این پرسش ها و پرسش هایی از این قبیل میپردازیم:

4- استحباب حج برای کودک

در مورد استحباب حج در حق کودک، دو دیدگاه مطرح گردیده است:

الف: برخی معتقدند، انجام حج توسط کودک صرف تمرین است و استحباب آن ثابت نیست.(3) لیکن در مباحث قبل ذکر شد که عبادات کودک به طور عام مشروع و صحیح است(4) ، از این رو این دیدگاه نمیتواند مورد قبول واقع شود.