احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 2 صفحه 158

ص:173

1- (1) تفصیل الشریعه، کتاب الحج 36:1.
2- (2) المبسوط 296:1؛ شرائع الاسلام 230:1؛ جواهر الکلام 206:18؛ تحریر الوسیله 355:1؛ تفصیل الشریعه، کتاب الحج 424:1.
3- (3) ر. ک: جامع المقاصد 119:3؛ جواهر الکلام 247:18-248؛ محقّق داماد، کتاب الحجّ 126:1.
4- (4) ر. ک: گفتار اوّل همین بخش، بحث مشروعیّت عبادات کودک به طور عام.

ب: دیدگاه دیگری که در میان فقها مشهور است و قوی به نظر میرسد این است که حج کودک ممیّز، مشروع و مستحب است و آثاری بر آن بار میگردد، هرچند به جای حج واجب قرار نمیگیرد.(1) علاّمه حلّی در این باره مینویسد: «اکثر فقها برآنند که احرام و حج کودک ممیّز صحیح است»(2) و برخی در این مسأله ادّعای اجماع(3) نموده اند.

5- ادلّه استحباب حج برای کودک

علاوه بر ادلّه ای که مشروعیت عبادات کودک را به طور مطلق اثبات مینماید وپیش تر ذکر شد،(4) و نیز اجماع، روایات بسیاری با مضامین مختلف بر این حکم دلالت دارد:

الف: روایاتی که در مورد فضیلت و اجر و ثواب حج وارد شده است.(5) به عنوان نمونه امام صادق علیه السلام میفرماید: هرکس قصد کند خانه خدا (کعبه) را، در حالیکه میداند این خانه ای است که خداوند امر به تعظیم آن نموده و حق ما اهل بیت را آن گونه که هست بشناسد، از عذاب و سختی دنیا و آخرت در امان خواهد ماند. «مَنْأَمَّ هذَا الْبَیْتَ وَهُوَ یَعْلَمُ أَنَّهُ الْبَیْتُ الَّذِی امَرَهُ اللهُ بِهِ... کانَ آمِناً فِی الدُّنْیا وَالاخِرَهِ».(6)عموم و اطلاق در این روایات، کودک ممیّز را شامل میشود و صحیح نیست ادّعا شود رضوان پروردگار و بخشش آن حضرت و سعادت و امنیت در دنیا و آخرت و دیگر پاداش هایی که در این روایات به آنها اشاره شده، اختصاص به مکلّفین دارد و کودک از رسیدن به آنها منع و محروم شده است.

-7