احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 2 صفحه 164

ص:179

1- (1) به نظر میرسد، اثبات این که ذکر پدر در روایات از باب مثال است و هیچ خصوصیّتی ندارد، مشکل است، زیرا تعلّق حکم به موضوعی خاص، دلیل این است که آن موضوع خصوصیّتی دارد و با نبودن آن موضوع، حکم منتفی میگردد.
2- (2) آیت الله گلپایگانی، کتاب الحج 332:1.
3- (3) جُحفه نام میقات و محلّی است که برخی از حجاج در مسیر خود به مکه از آنجا مُحرم میشوند. بطن مرّ نیز نام مکانی است که ظاهراً مسافت کمتری نسبت به جحفه تا مکه دارد.
4- (4) وسائل الشیعه 287:11، باب من ابواب اقسام الحج، ح 3.
5- (5) مستند الشیعه 17:11 و 19؛ العروه الوثقی مع تعلیقات عده من الفقهاء 348:4.
6- (6) وسائل الشیعه 288:11، باب 17 من ابواب اقسام الحج، ح 5.

مخارج او را بپردازند. هم چنین در صورت لزوم کفّاره باید از مال خود پرداخت نمایند. برخی از فقهاء(1) در ضمن مباحث خود، به این نکته تذکّر داده اند.

11- اجازه ولی کودک در حج

آیا در صحّت حج کودک ممیّز، اجازه ولی شرعی شرط است؟ به گونه ای که اگر بدون اجازه به حج یا عمره رود، صحیح نباشد؟ در این مسأله چند نظریّه مطرح شده است:

الف: بعضی اجازه پدر و هم مادر را شرط دانسته اند.(2) مستند این نظریّه روایتی(3) است که از جهت سند و دلالت، ضعیف است و قابل اعتماد نیست.(4)

ب: نظریّه دیگری که بین فقها مشهور است این است که فقط اجازه پدر شرط باشد.(5) علاّمه حلّی مینویسد: «حج کودک ممیّز صحیح نیست، مگر با اجازه ولی او»(6) ادلّه ای که بر اثبات این نظریه اقامه شده، بدین قرار است:

1 - ادّعای اجماع ولاخلاف.(7)

2 - حج نیاز به صرف مال دارد و تصرّف کودک در اموال بدون اجازه ولی، باطل وغیر مؤثر است.(8)

3 - حج عبادتی است که از طرف شارع تعیین گردیده و مخالف اصل است، بنابراین در انجام آن، باید به قدر متیقن اکتفا شود و آن موردی است که کودک اجازه ولی شرعی خود را به دست آورده باشد.(9)