احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 2 صفحه 169

ص:184

1- (1) ر. ک: آیت الله سید محمود شاهرودی، کتاب الحج 42:1.
2- (2) مصباح المنیر: 667؛ الصحاح 256:1.
3- (3) مدارک الاحکام 214:7-215.
4- (4) المقنعه: 394-395.
5- (5) شرائع الاسلام 241:1.

اماکن یاد شده، میقات حج و عمره مکلّفین است، و امّا کودکان آیا حکمشان مانند افراد بالغ است و باید از اماکن مزبور مُحرم شوند، زیرا طبیعت حج آنها با افراد بالغ یکی است، مگر این که در حق کودکان مستحب است یا این که کودکان مجازند احرام را از مواقیت یاد شده به تأخیر بیندازند؟ در این باره دو دیدگاه مطرح است:

الف: بسیاری از فقها معتقدند، میقات کودکان، صحرایی است به نام فخّ که حدود یک فرسخ از شهر مکّه در زمان قدیم دور است.(1)

دلیل این دیدگاه، روایت صحیحه ای است از امام صادق علیه السلام؛ راوی میگوید: از آن حضرت سؤال شده، از کجا کودکان را برهنه و بر آنها لباس احرام بپوشند؟ فرمود: پدرم محل برهنه نمودن کودکان را فخّ معیّن کرده، «کانَ أَبیِ یُجَرِّدُهُمْ مِنْ فَخٍّ».(2)ب: دیدگاه دوّم که برخی دیگر آن را پذیرفته اند این که میقات کودکان، همان میقات افراد مکلّف است، لیکن اجازه داده شده به جهت جلوگیری از سرما و تسهیل نسبت به آنها، از اماکن میقات تا فخّ لباس دوخته بپوشند و از آنجا برهنه شده و با لباس احرام وارد شهر مکّه گردند.

(3) بعضی از بزرگان فقهای معاصر، این نظر را مقتضای احتیاط دانسته اند.(4)

به هر صورت، مستند این دیدگاه، اطلاقات ادلّه مواقیت(5) است، به علاوه روایتی که برای اثبات قول اوّل به آن استدلال شده، صریح در آن نیست؛ زیرا «یُجَرِّدُهُمْ» به معنی کندن لباس کودکان است و با هر دو قول سازگار است.

14- محرّمات احرام نسبت به کودک

بر طبق دیدگاه مشهور فقها، در محرّمات احرام، کودک مانند بالغ است و باید از آن چه بر فرد مکلّف اجتناب از آن واجب است، اجتناب نماید و به جهت این که تکلیفی بر