احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 2 صفحه 177

ص:192

1- (1) غایه المرام 383:1؛ جواهر الکلام 44:18؛ تحریر الوسیله 340:1؛ مستمسک العروه الوثقی 22:10؛ تفصیل الشریعه (کتاب الحج) 48:1.
2- (2) وسائل الشیعه 288:11، باب 17 من ابواب اقسام الحج، ح 5.
3- (3) النهایه: 216؛ شرائع الاسلام 247:1؛ مسالک الافهام 241:2؛ العروه الوثقی مع تعلیقات عده من الفقهاء 349:4؛ تحریر الوسیله 341:1.
4- (4) همان منابع.
5- (5) جامع المقاصد 120:3.

«قالَ: یُذْبَحُ عَنِ الصِّغارِ وَیَصُومُ الْکِبارُ».(1)این روایت دلیل است بر این که هر کس کودک را به حج ببرد، و به تعبیری دیگر، سبب حج او گردد، باید از طرف او قربانی نماید، ولی اوباشد یا نباشد.(2)

در روایت صحیح دیگری، امام صادق علیه السلام میفرماید: کودکان را طواف دهید و از طرف آنها رمی نمایید و اگر قربانی یافت نشد، ولی کودک به نیابت از او روزه بگیرد. «وَمَنْ لا یَجِدُ الْهَدْیَ مِنْهُمْ فَلْیَصُمْ عَنْهُ وَلِیُّهُ»(3)و روایات دیگر.(4)

ب: در حج کودک ممیّز

در مورد هزینه قربانی در حج کودک ممیّز، دو نظریّه مطرح است:

1 - از مال کودک پرداخت میشود(5) و اگر قربانی یافت نشد، ولی به وی امر مینماید تا بدل از قربانی، روزه بگیرد.(6)

2 - نظریّه دیگری که قویتر به نظر میرسد، معتقد است در این مسأله بین کودک ممیّز و غیر ممیّز فرقی نیست و قربانی و بدل آن (روزه)، بر ولی است.(7) روایاتی که در ذیل عنوان قبل ذکر شد و برخی دیگر از روایات،(8) بر این مسأله نیز دلالت دارد.

21- طواف نساء در حج کودک

به اتفاق فقهای امامیّه بر هر حاجی، مرد باشد یا زن، مکلّف یا غیر مکلّف، حتّی اگر کودک غیر ممیّز باشد، واجب است بعد از اعمال روز عید قربان در منی و اعمال حج در مکه، یک طواف با نام «طواف نساء» به جا آورد.(9)