احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 2 صفحه 188

ص:203

1- (1) مدارک الاحکام 112:7؛ مجمع الفائده والبرهان 126:6 و 129؛ مفاتیح الشرائع 302:1؛ مستمسک العروه الوثقی 6:11.
2- (2) وسائل الشیعه 444:2، باب 28 من ابواب الاحتضار، ح 6.
3- (3) موسوعه الامام الخویی، کتاب الحج 6:27.
4- (4) همان: 7.
5- (5) مدارک الاحکام 112:7-113؛ مفاتیح الشرائع 302:1؛ العروه الوثقی مع تعلیقات عده من الفقهاء 533:4؛ مهذّب الاحکام 233:12.

خواندم و به حج رفتم، آیا به ایشان میرسد؟ فرمود: آری.(1) و روایات دیگری(2) که با این مضمون وارد شده است.

آیت الله خویی در این باره مینویسد: «اطلاق این روایات دلیل است که نیابت کودک از شخص زنده در مستحبات، جایز است».(3)

28- هدیه کردن پاداش حج توسط کودک

اختلافی در میان فقها دیده نشده است که اگر کودک حج به جا آورد، جایز است بعد از اتمام آن، ثواب آن را به دیگری هدیه کند، هم چنان که جایز است از ابتدا، حج را با این نیّت که ثواب آن برای دیگری باشد، آغاز نماید.

برخی(4) به این مسأله تصریح نموده و بعضی دیگر از اطلاق(5) کلماتشان فهمیده میشود، ضمن این که این مسأله ربطی به جواز یا عدم جواز نیابت(6) کودک در حج ندارد. و دلیل آن، اولاً این است که خداوند متعال ثواب عمل را از روی تفضّل حق هر عامل دانسته و او می تواند به هر کس بخواهد هدیه کند، ثانیاً موافق با قاعده «الناس مسلطون علی اموالهم ومنافعهم و حقوقهم»میباشد، زیرا اهدای ثواب شامل محجوریّت کودک نمی باشد و ثالثاً روایاتی است در حدّ استفاضه بلکه تواتر معنوی، از جمله این که: